- جاه طلبی 1
- اشاره 1
- ترجمه: 3
- تفسیر و جمع بندی 4
- جاه طلبان منفور! 4
- حبّ جاه در روایات اسلامی 13
- ریاست حق و باطل 14
- نشانه های جاه طلبی 15
- اسباب و انگیزه های حبّ جاه 16
- طرق درمان جاه طلبی: 18
- بهانه جویی و لجاجت 22
- اشاره: 22
- ترجمه: 24
- تفسیر و جمع بندی 25
- لجاجت و بهانه جویی در روایات اسلامی 37
- انگیزه ها و پیامدهای بهانه جویی و لجاجت 40
- تفاوت استقامت و لجاجت! 42
- راه درمان لجاجت 42
- کفران نعمت و سپاسگزاری 45
- اشاره 45
- ترجمه: 46
- تفسیر و جمع بندی 47
- کفران نعمت در روایات اسلامی 57
- اشاره 57
- 1- معنی کفران نعمت 59
- 2- پیامدهای کفران 60
- اسباب و انگیزه های ناسپاسی و راه درمان آن 61
- شکر راه وصول به نعمت های پروردگار 65
- فلسفه شکرگزاری 68
- شکرگزاری در منابع حدیث 70
- شکرگزاری در سیره پیشوایان 73
- چگونه باید شکر کرد؟ 74
- انگیزه های شکرگزاری 77
- شکر خالق و شکر مخلوق 78
- غیبت، تنابز بالألقاب و حفظ الغیب 83
- اشاره 83
- ترجمه: 84
- تفسیر و جمع بندی 84
- غیبت در روایات اسلامی 89
- اشاره 89
- 1- تعریف غیبت 92
- اشاره 92
- اقسام غیبت 95
- انگیزه های غیبت 96
- پیامدهای زیانبار غیبت 97
- درمان غیبت 101
- اشاره 101
- 1- استماع غیبت: 104
- 2- غیبت حق الناس یا حق اللّه؟ 106
- مستثنیات غیبت 109
- اشاره 110
- حکم متجاهر به فسق 110
- 1- مشمول دایره غیبت 113
- 2- غیبت عمومی و خصوصی 115
- 3- دفاع در برابر غیبت 116
- اشاره 120
- اشاره 120
- حسن خلق و کج خلقی 120
- ترجمه 121
- تفسیر و جمع بندی 122
- «تُصَعِّر» 126
- «صَعَر» 126
- اهمّیّت حسن خلق در احادیث اسلامی 129
- اشاره 129
- 1- تعریف حسن خلق 132
- 2- آثار و پیامدهای حسن خلق 133
- سرچشمه های حسن خلق 134
- سیره پیشوایان 135
- توارث 135
- سوء خلق و آثار آن 147
- درمان سوء خلق 149
- مزاح و شوخی 151
- اشاره 156
- امانت و خیانت 156
- ترجمه: 158
- تفسیر و جمع بندی 158
- امانت و خیانت در روایات اسلامی 165
- شاخه های امانت 168
- آثار و پیامدهای امانت و خیانت 170
- انگیزه های امانت و خیانت 174
- راه پیش گیری و درمان 176
- امانت و خیانت در بیت المال 178
- صدق و راستی 182
- اشاره 182
- تفسیر و جمع بندی 184
- ترجمه 184
- صدق و راستی در روایات اسلامی 191
- 1- تأثیر راست گویی در زندگی انسان ها 194
- انگیزه های صدق 197
- مفهوم صدق 198
- اشاره 200
- دروغ و آثار و عواقب آن 200
- تفسیر و جمع بندی 201
- ترجمه 201
- اشاره 208
- دروغ گویی در روایات اسلامی 208
- 1- آثار زیان بار دروغ 211
- انگیزه های دروغ 215
- طرق درمان دروغ 216
- استثنائات دروغ 218
- راه فرار از دروغ (توریه) 221
- اشاره 224
- وفای به عهد و پیمان شکنی 224
- تفسیر و جمع بندی 226
- ترجمه 226
- وفای به عهد در روایات اسلامی 235
- اشاره 235
- 1- آثار فردی و اجتماعی وفای به عهد 238
- 2- سرچشمه های وفاداری و پیمان شکنی 240
- طرق درمان پیمان شکنی 241
- اقسام عهد و پیمان 242
- پایبندی مسلمین به عهد و پیمان ها 245
- بحث منطقی و جدال و مراء 248
- اشاره 248
- تفسیر و جمع بندی 249
- ترجمه 249
- فرق میان جدال و مراء و مخاصمه 258
- تعریف جدال و مراء 258
- جدال و مراء در روایات اسلامی 259
- آثار و پیامدهای جدال و مراء 264
- انگیزه های جدال و مراء 266
- اقسام مراء و جدال 268
- طرق درمان این رذیله اخلاقی 272
- انصاف در سخن 273
- اشاره 275
- سخن چینی و اصلاح ذات البین 275
- تفسیر و جمع بندی 277
- ترجمه 277
- سخن چینی (نمیمه) در روایات اسلامی 283
- پیامدها و آثار سوء سخن چینی 286
- انگیزه های سخن چینی 288
- طرق درمان 290
- موارد استثناء 292
- اصلاح ذات البین 293
- طرق اصلاح ذات البین 296
- اشاره 299
- سوء ظن و حسن ظن 299
- ترجمه 300
- تفسیر و جمع بندی 301
- سوءظن در روایات اسلامی 308
- حسن ظن در روایات اسلامی 310
- تعریف سوءظن و حسن ظن 313
- اشاره 313
- 1- پیامدها و آثار شوم سوءظن 314
- پیامدهای سوءظن به خدا 316
- عوامل و انگیزه های سوءظن 317
- مراتب سوءظن 319
- طرق درمان بدگمانی 321
- موارد استثناء 322
- تجسّس یا جستجوگری در کارهای خصوصی مردم 325
- اشاره 325
- تجسّس در روایات اسلامی 327
- پیامدهای سوء تجسّس 329
- اشاره 331
- 1- سازمان های اطلاعاتی 331
- استثنائات 331
- 2- سازمان های بازرسی 334
- طرق درمان 336
- رازداری و افشاء سرّ 337
- رازداری در روایات اسلامی 340
- پیامدهای رازداری و افشای اسرار 347
- ضرورت ها 350
- انگیزه های افشای سرّ و راه درمان آن 351
- و اما راه درمان 352
- حلم و غضب 354
- اشاره 354
- تفسیر و جمع بندی 355
- ترجمه 355
- خشم و غضب در روایات اسلامی 361
- اثرات ویرانگر غضب و پیامدهای آن 364
- اسباب و انگیزه های غضب 367
- درمان غضب 369
- اقسام غضب 372
- حلم و بردباری 379
- اشاره 385
- عفو و انتقام 385
- ترجمه: 387
- تفسیر و جمع بندی 388
- عفو و انتقام در روایات اسلامی 398
- اقسام عفو 400
- 3- آثار عفو و ثمرات و انگیزه های آن 402
- طرق درمان انتقام جویی و کسب فضیلت عفو 404
- غیرت و بی غیرتی 405
- اشاره 405
- ترجمه 406
- تفسیر و جمع بندی 406
- غیرت در روایات اسلامی 409
- تعریف اقسام غیرت 411
- آثار غیرت در زندگی انسان ها 412
- اجتماع گرایی و انزواطلبی 414
- اشاره 414
- ترجمه: 415
- تفسیر و جمع بندی 416
- اجتماع گرایی و انزواطلبی در روایات اسلامی 423
- احادیث مخالف و معارض! 428
- طریق جمع بین آیات و روایات 429
- انگیزه ها و پیامدهای اجتماع گرایی و انزواطلبی 431
و آثار زیانبار دیگری که
با دقت در زندگی دروغگویان می توان به آن پی برد.
اضافه بر این آثار که جنبه اجتماعی دارد، پیامدهای سوء معنوی نیز بر دروغ مترتب می شود که در روایات اسلامی به آن اشاره شده است. از جمله این که:
فرشتگان از انسان دور می شوند همان گونه که قبلًا در حدیثی از امام علی بن موسی الرّضا علیه السلام خواندیم: «اذا کَذِبَ الْعَبْدُ کِذْبَهً تَباعَدَ المَلَکُ مِنْهُ مَسیرَهَ میلٍ مِنْ نَتِنِ ماجاءَبِهُ؛ هنگامی که انسان دروغی بگوید فرشته از او دور می شود به اندازه یک میل به خاطر بوی بدی که از عمل او برمی خیزد». «1»
دیگر این که دروغ انسان را از نماز شب محروم می سازد، در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم «انَّ الرَّجُلَ لَیَکْذِبُ الْکِذْبَهَ فَیُحرَمُ بِها صَلاهَ الْلَیْلِ، فَاذا حُرِمَ صَلاهُ اللَیْلِ حُرِمَ بِها الرِّزْقُ؛ گاه انسان دروغی می گوید و از نماز شب محروم می شود، و هنگامی که از نماز شب محروم می شود از روزی (وسیع) محروم می گردد». «2»
دیگر این که دروغ گفتن باعث عدم قبولی بعضی از عبادات می شود همان گونه که درباره روزه داران آمده است در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم که فرمود:
«فَاذا صُمْتُمْ فَاحْفَظُوا الْسِنَتَکُمْ عَنِ الْکِذْبِ وَ غَضُّوا ابْصارَکُمْ؛ هنگامی که روزه می گیرید زبان را از دروغ حفظ کنید، و چشمان خود را (از نگاه گناه آلود) فرو گیرید». «3»
این حدیث دلیل بر آن است که این گونه اعمال از ارزش روزه می کاهد.
دیگر این که دروغ گفتن گاه سبب می شود که برکات الهی از انسان قطع گردد، چنان که در حدیثی از امام علی بن موسی الرضا علیه السلام می خوانیم: «اذا کَذِبَ الْوُلاهُ حُبِسَ الْمَطَرُ؛ هنگامی که
زمامداران دروغ بگویند باران قطع می شود». «4»
بعضی آثار برای دروغ در روایات آمده که هم ممکن است جنبه معنوی داشته باشد هم جنبه اجتماعی و ظاهری، از جمله از روایات متعددی استفاده می شود که دروغ از روزی انسان می کاهد و سبب فقر و تنگدستی می شود.
______________________________
(1). نهج البلاغه ابن ابی الحدید، جلد 6، صفحه 357.
(2). بحار الانوار، جلد 69، صفحه 260.
(3). وسائل الشیعه، جلد 7، صفحه 119، حدیث 13.
(4). مسند الامام الرضا علیه السلام، جلد 1، صفحه 280.