اخلاق در قرآن جلد 3 صفحه 249

می پیمایند و از مسیر منطق و حق و عدالت منحرف نمی شوند.

با این اشاره به قرآن بر می گردیم.

1- یُجادِلُونَکَ فِی الْحَقِّ بَعْدَ ماتَبَیَّنَ کَانَّما یُساقُونَ الَی الْمَوْتِ وَ هُمْ یَنْظِرُونَ. (انفال- 6)

2- وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِی هذا الْقُرآنِ لِلنَّاسِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ وَ کانَ الْانْسانُ اکْثَرَ شَیْ ءٍ جَدَلًا. (کهف- 54)

3- وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُجادِلُ فِی اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ یَتَّبِعُ کُلَّ شَیْطانٍ مَرِیدٍ. (حج- 3)

4- وَ مِنَ النَّاسَ مَنْ یُجادِلُ فِی اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدًی وَ لا کِتابٍ مُنِیرٍ. (حج- 8)

5- انَّ الَّذِینَ یُجادِلُونَ فِی آیاتَ اللَّهِ بِغَیْرِ سُلْطانٍ اتاهُمْ انْ فِی صُدُورِهِمْ الّا کِبْرٌ ما هُمْ بِبالِغِیهِ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ انَّهُ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ. (غافر- 56)

6- وَ قالُوا ءَآلِهَتُنا خَیْرٌ امْ هُوَ ما ضَرَبُوهُ لَکَ الّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ.

(زخرف- 58)

7- وَ انَّ الشَّیاطِینَ لَیُوحُونَ الی اوْلِیائِهِمْ لِیُجادِلُوکُمْ وَ انْ اطَعْتُمُوهُمْ انَّکُمْ لَمُشْرِکُونَ. (انعام- 121)

8- الْحَجُّ اشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِیِهنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِی الْحَجِّ. (بقره- 197)

9- الا انَّ الَّذِینَ یُمارُونَ فِی السَّاعَهِ لَفِی ضَلالٍ بَعِیدٍ. (شوری- 18)

10- وَ لَقَدْ انْذَرَهُمْ بَطْشَتَنا فَتَمارَوْا بِالنُّذُرِ. (قمر- 36)

ترجمه

1- آنها پس از روشن شدن حق، باز با تو مجادله می کردند (و چنان ترس و وحشت آنها را فرا گرفته بود که) گویی به سوی مرگ رانده می شوند، و آن را با چشم خود می نگرند. ص: 269

2- و در این قرآن، از هر گونه مثلی برای مردم بیان کرده ایم ولی انسان بیش از هر چیز به مجادله می پردازد.

3- گروهی از مردم بدون هیچ علم و دانشی، به مجادله درباره خدا بر می خیزند و از هر شیطان سرکشی پیروی می کنند.

4- و گروهی از مردم، بدون هیچ دانش و هیچ هدایت و کتاب روشنی بخشی درباره خدا مجادله می کنند.

5- کسانی که در آیات خداوند بدون دلیلی که برای آن ها آمده باشد ستیزه جویی می کنند در سینه هایشان فقط تکبر (و غرور) است و هرگز به خواسته خود نخواهند رسید پس به خدا پناه بر که او شنوا و بیناست!

6- و گفتند: «آیا خدایان ما بهترند یا او (مسیح)؟! (اگر معبودان ما در دوزخند، مسیح نیز در دوزخ است، چرا که معبود واقع شده) ولی آنها این مثل را جز از طریق جدال (و لجاج) برای تو نزدند آنان گروهی کینه توز و پرخاشگرند!

7- ... و شیاطین به دوستان خود مطالبی مخفیانه القا می کنند تا با شما به مجادله برخیزند، اگر

از آن ها اطاعت کنید شما هم مشرک خواهید بود!

8- حج، در ماههای معینی است! و کسانی که (با بستن احرام، و شروع به مناسک حج) حج را بر خود فرض کرده اند (باید بدانند که) در حج آمیزش جنسی با زنان و گناه و جدال نیست.

9- ... آگاه باشید کسانی که در قیامت تردید می کنند، در گمراهی عمیقی هستند.

10- او آنها را از مجازات ما بیم داد ولی آنها اصرار بر مجادله و القای شک داشتند.

تفسیر و جمع بندی

در نخستین آیه خداوند گروهی از مؤمنان ضعیف الایمان و کم حوصله را که در مسیر راه به سوی میدان جنگ بدر مرتباً با پیامبر صلی الله علیه و آله مجادله داشتند نکوهش می کند. می فرماید: «آنها با این که واقعیت را دریافته بودند (که این مسیر مطابق فرمان خدا است) ولی باز دست از اعتراض خویش بر نمی داشتند و آن چنان ترس و وحشت وجود آنها را فرا گرفته بود که گویی به سوی مرگ رانده می شوند و با چشم