اخلاق در قرآن جلد 3 صفحه 309

6- و نیز از همان حضرت روایت شده است که فرمود: «سُوءُ الظَّنِ یُفْسِدُ الْامُورَ وَ یَبْعَثُ عَلَی الشُّرُورِ؛ سوءظن کارها را به فساد می کشد و سبب انواع شر می شود». «1»

7- و از همان امام بزرگوار نقل شده است که فرمود: «شَرُّ النّاسِ مَنْ لایَثِقُ بِاحَدٍ لِسُوءِ ظَنِّهِ وَ لایَثِقُ بِهِ احَدٌ لِسُوءِ فِعْلِهِ؛ بدترین مردم کسی است که به خاطر سوءظن به هیچ کس اعتماد ندارد، و به خاطر اعمال بدش کسی به او اعتماد نمی کند». «2»

8- در نهج البلاغه نیز می خوانیم: «لاتَظُنَّنَّ بِکَلِمَهٍ خَرَجَتْ مِنْ احَدٍ سُوءً وَ انْتَ تَجِدُ لَها فِی الْخَیْرِ مُحْتَمَلًا (مَحْمِلًا)؛ هر سخنی که از دهان کسی خارج می شود، گمان بد نسبت به آن مَبر، در حالی که می توانی آن را حمل بر صحیح کنی». «3»

9- در حدیث دیگری از امام امیر

مؤمنان علی علیه السلام آمده است: «وَاللَّهِ ما یُعَذِّبُ اللَّهُ سُبْحانَهُ مُؤمِناً بَعْدَ الْایمانِ الَّا بِسُوءِ ظَنِّهِ وَ سُوءِ خُلْقِهِ؛ به خدا سوگند خداوند سبحان مؤمنی را بعد از ایمان عذاب نمی کند، مگر به خاطر سوء ظن و بداخلاقی او». «4»

و نیز در حدیث دیگری از همان امام بزرگوار می خوانیم: «مَنْ غَلَبَ عَلَیْهِ سُوءُ الظَنِّ لَمْ یَتْرُکْ بِیْنَهُ وَ بَیْنَ خَلیلٍ صُلْحاً؛ کسی که سوءظن بر او غالب شود هرگز میان او و دوستانش صلح و صفا برقرار نخواهد شد». «5»

در مورد نکوهش از سوء ظن به خدا و عدم ایمان به وعده های پروردگار نیز روایات زیادی وارد شده که حکایت از اثرات مرگبار آن در زندگی معنوی و مادی انسان دارد، از جمله:

1- در حدیثی از امام باقر علیه السلام می خوانیم که از رسول خدا صلی الله علیه و آله در ضمن حدیثی چنین نقل می کند که فرمود: «وَاللَّهِ الَّذی لا الهَ الَّا هُوَ لا یُعَذِّبُ اللَّهُ مُؤمِناً بَعْدَ التُوبَهِ وَالْاسْتِغْفارِ الَّا بِسُوءِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ تَقْصِیرٍ مِنْ رَجائِهِ بِاللَّهِ وَ سُوءُ خُلْقِهِ وَ اغْتِیابِهِ لِلْمُؤمِنینَ؛ به خدایی که معبودی جز او نیست سوگند که خداوند هیچ مؤمنی را بعد از توبه و استغفار عذاب نمی کند مگر به خاطر سوءظن به خداوند و کوتاهی در امیدواری به ذات پاک او و

______________________________
(1). همان مدرک، صفحه 132، حدیث 5575.
(2). همان مدرک، صفحه 178.
(3). نهج البلاغه، کلمات قصار، حدیث 360، بحار الانوار، جلد 71، صفحه 187.
(4). غرر الحکم، جلد 6، صفحه 244، حدیث 10140.
(5). همان، جلد 5، صفحه 406.