اخلاق در قرآن جلد 3 صفحه 380

در اهمیت این فضیلت اخلاقی چند روایت زیر را که به عنوان گلچینی از روایات این باب برگزیده ایم کافی به نظر میرسد.

1- در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می خوانیم که: «الا اخْبِرُکُمْ بِاشْبَهَکُمْ بِی اخْلاقاً؟ قالُوا بلی یا رَسُولُ اللَّه فَقالَ احْسَنَکُمُ اخْلاقاً وَ اعْظَمَکُمْ حِلْماً وَ ابَرَّکَمُ بِقَرابَتِهِ وَ اشَدَّکُمْ انْصافاً مِنْ نَفْسِهِ فی الْغَضَبِ وَالرَّضا؛ آیا به شما خبر بدهم کدامیک از شما از جهت اخلاق به من شبیه ترید؟ عرض کردند آری ای رسول خدا. فرمود: آن کس که از همه خوش خوتر، و بردبارتر و نیکوکارتر نسبت به خویشاوندانش و با انصاف تر در حال خشم و خشنودی بوده باشد». «1»

2- در حدیث دیگری از همان بزرگوار چنین نقل شده است: «ما جُمِعَ شَیْ ءٌ الی شَیْ ءٍ افْضَلُ مِنْ حِلْمٍ الَی عِلْمٍ؛ چیزی با چیزی همراه نشده که برتر از همراهی حلم با علم باشد». «2»

3- در حدیثی از امیر مؤمنان علی علیه السلام می خوانیم که فرمود: «اشْجَعُ النَّاسِ مَنْ غَلَبَ الْجَهْلَ بِالْحِلْمِ؛ شجاع ترین مردم کسی است که با نیروی علم بر جهل غالب آید». «3»

شبیه همین معنی از آن حضرت نقل شده که فرمود: «اقْوَی النَّاسِ مَنْ قَوِی عَلی غَضَبِهِ بِحِلْمِهِ؛ قوی ترین مردم کسی است که با نیروی حلمش بر غضبش چیره شود». «4»

4- در حدیث دیگری از همان حضرت می خوانیم: «انَّ افْضَلَ اخْلاقِ الرِّجالِ الْحِلْمُ؛ برترین اخلاق مردان حلم است». «5»

5- در حدیث جالب

دیگری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله چنین می خوانیم: «انَّ المُؤمِنَ لِیُدْرِکَ بِالْحِلْمِ وَاللّینَ دَرَجَهَ الْعابِدِ الْمُتَهَجِّدِ؛ شخص مؤمن با حلم و نرمش به مقام عبادت کننده شب زنده دار می رسد». «6»

این تعبیر به خوبی نشان می دهد که حلم و بردباری از عبادات مهم در پیشگاه پروردگار است.

______________________________
(1). بحار الانوار، جلد 74، صفحه 152، شبیه همین معنی با کمی تفاوت در وسائل الشیعه جلد 11، صفحه 211 آمده است.
(2). همان، صفحه 212.
(3). شرح فارسی غرر، جلد 2، صفحه 450.
(4). همان، صفحه 435.
(5). همان، صفحه 488.
(6). مستدرک الوسائل، جلد 11، صفحه 288 (کتاب الجهاد).