اخلاق در قرآن جلد 3 صفحه 403

3- عفو و گذشت سبب عزت و آبرو می گردد، چرا که در نظر مردم نشانه بزرگواری و شخصیت و سعه صدر است، در حالی که انتقامجویی نشانه کوتاه فکری و عدم تسلّط بر نفس می باشد، در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده است: «علیکم بالعفو فَانَّ الْعَفْوَ لا یَزیدُ الَّا عِزّاً؛ بر شما باد به عفو و گذشت، چرا که عفو چیزی جز عزت بر انسان نمی افزاید». «1»

4- عفو و گذشت جلو تسلسل ناهنجاری ها و کینه ورزی ها و خشونت و جنایت را می گیرد، و در واقع نقطه پایانی بر آنها می گذارد، زیرا انتقام جویی از یک طرف سبب برافروخته شدن آتش کینه در دل طرف دیگر می شود، و او را به انتقامی

خشن تر وا می دارد، و آن انتقام خشن تر سبب خشونت بیشتری از طرف دیگر می شود، و گاه به جنگی تمام عیار در میان دو طایفه یا دو قبیله بزرگ منجر می گردد که خون های زیادی در آن ریخته می شود، و اموال و ثروت ها بر باد می رود.

در حدیثی از رسول خدا صلی الله علیه و آله آمده است: «تَعافُوا تَسْقُطُ الضَغائِنُ بَیْنَکُمْ؛ یکدیگر را عفو کنید که دشمنی ها و کینه ها را از میان می برد». «2»

5- عفو سبب سلامت روح و آرامش جان و در نتیجه سبب طول عمر است، همان گونه که در حدیث دیگری از رسول اللّه صلی الله علیه و آله می خوانیم که فرمود: «مَنْ کَثُرَ عَفْوُهُ مُدَّ فی عُمْرِهِ؛ کسی که عفوش افزون گردد، عمرش طولانی می شود». «3»

البته آنچه در بالا گفته شد آثار و برکات اجتماعی عفو و گذشت است، و اما نتایج معنوی و پاداش های اخروی آن، بیش از این ها است، همین اندازه کافی است که بدانیم در حدیثی از امیر مؤمنان علی علیه السلام آمده است که: «العفو مع القدره جُنّهٌ مِنْ عَذابِ اللَّهِ سُبْحانَهُ؛ عفو و گذشت به هنگام قدرت سپری است، در برابر عذاب الهی». «4»

و اما انگیزه های انتقام جویی نیز فراوان است از جمله تنگ نظری، کوته بینی، عدم آینده نگری، حسد، کینه توزی، ضعف نفس، هواپرستی، و بسیاری از خوهای

______________________________
(1). اصول کافی، جلد 2، صفحه 108.
(2). کنز العمال، جلد 3، صفحه 373، حدیث 7004.
(3). میزان الحکمه، جلد 3، حدیث 13184.
(4). غرر الحکم، جلد 1، صفحه 398، حدیث 1547.