اخلاق در قرآن جلد 3 صفحه 71

2- در حدیث دیگری از امام صادق علیه السلام چنین آمده است: «مَکْتُوبٌ فِی التُّوراتِ، الشُّکرُ مِنَ النِّعَمِ عَلیکَ وَ انْعِمُ عَلی مَنْ شَکَرَکَ فَانَّهُ لا زَوالَ لِلنَّعماءِ اذا شُکِرَتْ، وَ لا بَقاءَ لَها اذا کُفِرَتْ؛ در تورات نوشته شده است از کسی که نعمتی به تو می بخشد تشکّر کن، و بر کسی که از تو تشکّر می کند نعمت ببخش، زیرا اگر در برابر نعمت ها شکرگزاری شود، زوال نخواهد داشت، و اگر کفران شود بقا نخواهد داشت». «1»

این حدیث نشان می دهد که نه تنها خداوند در برابر شکر، نعمت ها را افزایش می دهد، بندگان خدا نیز در برابر تشکّرها باید افزایش نعمت دهند.

3- در حدیث دیگری از همان بزرگوار آمده است که فرمود: «ثَلاثٌ لایَضُرُّ مَعَهُنَّ شَی ءٌ، الدُّعاءُ عِنْدَ الْکَرْبِ، وَ الْاسْتِغْفارِ عِنَد الذَّنْبِ، وَ الشُّکْرَ عِنْدَ النِّعْمَهِ؛ سه چیز است که با وجود آن چیزی زیان نخواهد رسانید، دعا به هنگام حوادث سخت، و استغفار به هنگام گناه، و شکر به هنگام نعمت». «2»

با توجه به اهمیّت فوق العاده ای که دعا و استغفار در آیات و روایات و فرهنگ اسلامی دارد، قرار گرفتن شکر در ردیف آنها اهمیتش ظاهر می شود.

انسان از سه حالت خارج نیست یا گرفتار مصیبتی می شود، یا نعمتی به او می رسد که از نگهداری آن بیم دارد، و یا لغزش و گناهی از او سر می زند، داروی هر یک از آنها در این روایت پر معنی آمده است، مشکلات به وسیله دعا از بین می رود، و آثار گناه به وسیله استغفار، و

تثبیت نعمت ها به وسیله شکرگزاری. و در همین زمینه از امام علی بن ابی طالب علیه السلام آمده است: «نِعْمَهٌ لا تُشْکَرُ کَسِیّئهٍ لا تُغْفَرْ؛ نعمتی که در برابر آن شکرگزاری نشود، همانند گناهی است که در برابر آن استغفار نشود». «3»

4- در حدیث دیگری از همان امام علیه السلام می خوانیم که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سفری بر شتر خود سوار بود، ناگهان پیاده شد و پنج سجده شکر بجا آورد، هنگامی که برخاست و سوار بر مرکب شد، عرض کردند ای رسول خدا! کاری از شما دیدیم که

______________________________
(1). همان، حدیث 3.
(2). همان، حدیث 7.
(3). شرح فارسی غرر الحکم، جلد 6، صفحه 170.