فرهنگ صفات (اخلاقی) صفحه 426

تعصبات کور

منشأ بسیاری از دروغ گویی های روزمره مردم که حتی باعث پایمال شدن حقوق دیگران می شود، دوستی های افراطی و تعصبات شدید و کوری است که انسان را به سمت و سویی می کشد که به نفع فرد مورد علاقه خود قضاوت کرده و برخلاف واقع، حکم و اظهار نظر نماید.

کینه ورزی و انتقام جویی

بسیار اتفاق می افتد که انسان به خاطر دشمنی و کینه ای که در دل دارد، در صدد انتقام جویی برآمده - برای از بین بردن کسی که مورد خشم و نفرت اوست، یا برای ریختن آبروی او، یا برای وارد ساختن زیان و آسیبی بر او، و یا لا اقل برای آنکه از خشم خود کاسته و خویشتن را تشفّی دهد - به دروغ گویی متوسل می شود و برخلاف واقع، سخن نادرستی را به دیگران القا می نماید.

حسد

از عوامل بسیار شایع دروغ گویی - خصوصاً در میان کسانی که در صدد اصلاح خود نبوده، برآورده شدن خواسته های غیر اخلاقی و نامشروع خود را بر هر چیز دیگری ترجیح می دهند - حسد ورزی و پاسخ مثبت و عملی دادن به احساس حسادت است.

طمع ورزی

علاقه شدید به مال و جاه و مقام، دلبستگی زیاد به زَرق و برق دنیا، و حرص و طمع به زخارف بی ارزش آن نیز از عوامل مؤثری است که انسان را خواسته و ناخواسته به رذیله پلید دروغ گویی سوق می دهد. چه بسیار سخنان دروغی که در