فرهنگ صفات (اخلاقی) صفحه 467

هنگامی که قلب انسان به این بیماری مبتلا می شود، فروغ هدایت در آن نفوذ نکرده، نرم و تسلیم نمی گردد و آدمی کم ترین انعطافی در برابر نور حقّ از خود نشان نمی دهد. در آن حال، مناظر رقّت آور مانند آه مظلومان، ناله یتیمان، دردِ دردمندان، درماندگی و پریشانی تهی دستان در او اثر نمی بخشد.

ریشه دلسوزی، نوع دوستی، همدردی، مهر و عطوفت در دل او خشکیده، نه از آلام کسی متأثر می شود و نه دلش در مهر کسی می تپد. پند و اندرز به او راه ندارد و به عبادت و اطاعت و راز و نیاز با خدای مهربان رغبتی پیدا نمی کند.

خداوند متعال می فرماید:

« ثُمَّ قَسَت قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِی کَالْحِجارَهِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَهً وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَهِ لَما یتفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ وَ إِنَّ مِنْها لَما یشَّقَّقُ فَیخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ وَ إِنَّ مِنْها لَما یهْبِطُ مِنْ خَشْیهِ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تعْمَلُونَ ».(1)

«سپس دل های شما بعد از این جریان سخت گردید، همانند سنگ یا سخت تر از آن، چرا که پاره ای از سنگ ها می شکافد و از آن نهرها جاری می شود و پاره ای از آن ها شکاف بر می دارد و آب از آن خارج می شود و برخی از آن ها از بیم خدا فرو می ریزد (امّا دل های شما هیچ گونه انعطاف پذیر نیست.) خداوند از آنچه انجام می دهید غافل نیست.»

به راستی کسانی که همچون بنی اسرائیل دلی سخت تر از سنگ دارند و از زندگی به خوردن و خوابیدن و پوشیدن و نوشیدنی بسنده کرده اند، و آنچنان در بی خبری و غفلت از خود و اطراف خود به سر می برند که جز عیش و نوش چیزی