زیبایی اخلاق صفحه 114

خداوند فرمود: اگر حضرت یونس این کار را نمی‌کرد، تا قیامت در شکم ماهی نگهش می‌داشتیم.

این طور نیست که هر کس هر کاری بخواهد بکند. حضرت آدم(ع) جرئت نمی‌کرد به بچه‌ها تشر بزند. بچه‌ها نمایندة خدا هستند، بوی خدایی می‌دهند. انسان باید خیلی مراقب باشد.

سنجیده‌گویی

انسان باید کم حرف بزند. اگر هم حرف می‌زند، حرف طیب و پاکیزه بزند. یعنی حرف‌هایش سنجیده و از سر اندیشه باشد و پاک و پاکیزه. امیرالمؤمنین(ع) می‌فرمایند:

لِسانُ العاقِلِ وَراءَ قَلْبِهِ وَ قَلْبُ الاَحْمَقِ وَراءَ لِسانِهِ؛ زبان عاقل پشت قلب است و قلب احمق پشت زبان او.

یعنی انسان عاقل زبانش یله و رها نیست، بلکه ابتدا سخن را می‌سنجد. اگر پسندیده و به‌جا بود، بر زبان جاری می‌کند. ولی انسان احمق پیش از این‌که بیندیشد و سخن را بسنجد، بر زبانش جاری می‌کند.

و این است که گاهی بعضی از حرف‌ها فتنه‌انگیز است. حرف‌های فکر نکرده و بی‌جا اسباب درد سر است. حرف‌ها باید سنجیده باشد. هم حرف خوب بزنیم و هم خوب حرف بزنیم. این است معنای «طیب کلام» که آثار پربرکتی دارد.

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا اتَّقُوا الله وَ قُولُوا قَولاً سَدیداً؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا دارید و سخنی استوار گویید.

سخن استوار و محکم، یعنی همة جوانب آن سنجیده شده باشد. گفتار سدید و سنجیده از مصادیق بارز تقوی و پرهیزکاری است. انسان متقی سخنش حساب شده و استوار است.

اگر گفتار انسان سنجیده و خوب و محکم و استوار باشد، موجب می‌شود که اعمال صالح شود و موجبات مغفرت خداوند فراهم گردد. چنان‌که خداوند بعد از این آیه، بلافاصله پیامد گفتار محکم و استوار را بیان می‌فرماید: