پیام های قرآنی با بیان اهل بیت علیهم السلام صفحه 134

«تُوبُوا إِلَی اللّهِ تَوْبَهً نَصُوحا»

پیام (37) توبه و بازگشت به خدا

«یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلیَ اللّه تَوبَهً نَصُوحا عَسی رَبَّکُم أَنْ یُکَفِّرَ عَنْکُم سَیِّئاتِکُم و یُدخِلَکُم جَنّاتٍ.» (تحریم/ 8)

«إِنَّمَاالتَّوبَهُ عَلَی اللّهِ لِلَّذینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَهٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَریبِ فَأوُلئِکَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِم و کانَ اللّهُ عَلیما حَکیما» (نساء/ 17)

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خداوند به هر کس توفیق توبه دهد توبه او را قبول خواهد نمود سپس آیه فوق را تلاوت نمود.

از آیه فوق ظاهر می شود که توبه جاهل و عالم با یکدیگر فرق دارد و عالم هنگامی که مرگ را مشاهده می کند راهی برای توبه او نیست.(1)

امام صادق علیه السلام فرمود: هنگامی که جان به گلو می رسد برای عالم توبه ای نیست. سپس آیه فوق را قرائت نمود.(2)

امام صادق علیه السلام در سخن دیگری می فرماید: هر گناهی که بنده انجام می دهد گرچه دانای به حرمت آن باشد نادان محسوب می شود. به این علّت که خود را در خطر گناه قرار داده [و این یک نوع جهالت می باشد(3)]

1- - فینهج البلاغه قال أمیرالمؤمنین علیه السلام : من أعطی التوبه لم یحرم القبول قال اللّه: «إنّما التوبه... الآیه» (نورالثقلین، ج 1، 457)
2- - و قال الصادق علیه السلام : إذا بلغت النفس ههنا - و أشار بیده إلی حلقه - لم یکن للعالم توبه ثمّ قرأ الآیه. (المصدر)
3- - و فیالمجمع و العیّاشی عن الصادق علیه السلام قال: کلّ ذنب عمله العبد و إن کان عالما فهو جاهل حین خاطر بنفسه فیمعصیه ربّه فقد حکی اللّه سبحانه قول یوسف لإخوته «هل علمتم ما فعلتم بیوسف و أخیه إذ أنتم جاهلون» فنسبهم إلی الجهل لمخاطرتهم بأنفسهم فیمعصیه اللّه عزّوجلّ. (المصدر) أقول: قال بعض الشّراح: لانّ العالم لمّاترک مقتضی علمه إلی هذا الوقت لاعذر له فلامساهله معه بخلاف الجاهل فإنّ توبته تقبل حینئذٍ لوقوع المساهله معه فیکثیر من الأمور و قبول توبته هذا الوقت من جملتها. (شرح کافی، ج 10، 181)