تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 128

معصومین (علیهم السلام) قبرستان ها و.... هر یک کارکرد ویژه ای در تزریق ارزش های مختلف به متربّی، دارند و می توانند به طور غیرمستقیم بینش هایی را به وی منتقل کنند. مثلاً متربّی در محیط خانوادگی سالم آداب برخورد با بزرگترها را از سیره ی غالب خانوادگی می آموزد. در محیط مسجد آداب مقدمات و تعقیبات نماز را از سیره ی مربّی اش فرا می گیرد. در حریم معصوم با ادب حضور نزد مولا آشنا می شود و....

نکته ی دوم: لزوماً گذر از احساس به ادراک

لازم است که در فرایند اعطای بینش، وارد حوزه ی ادراکی متربّی شویم. به همین خاطر باید کوشید که ملاک ارزش یا ضدارزش بودن یک رفتار، «خوب یا بد بودن» آن باشد نه «خوشایند یا بدآیند بودن» آن. برای تقریب به ذهن مثالی می زنیم. فرض کنید می خواهیم به کودک، لزوم احترام به حقوق دیگران را بیاموزیم. یک رویکرد این است که با او چنین گفت و گو کنیم: «آیا خوشت می آید دیگران نوبت تو را در صف رعایت نکنند؟ آیا خوشت می آید وسایلت را بدون اجازه بردارند؟ آیا دوست داری دیگران سهم غذای تو را بدون اجازه بردارند و بخورند؟» امّا رویکرد دوم این است که ابتدا حوزه ی شناخت وی را در نظر بگیریم، اگر لازم بود این حوزه را توسعه دهیمن و بعد مثلاً بپرسیم: «آیا خوب است دیگران نوبت تو را در صف رعایت نکنند؟ آیا این کار بدی نیست که وسایل دیگران را بی اجازه ی آن ها برداریم؟ آیا درست است بدون اجازه سهم غذای دیگران را برداریم؟ و...»

در فرایند اعطای بینش نباید اصل را بر رویکرد اوّل گذاشت. اصالت بخشیدن به رویکرد اوّل سبب می شود متربّی ملاک «خوب بودن» یک رفتار را «خوشایند» بودن آن بداند و ملاک بد بودن یک رفتار را «بدآیند» بودن آن تلقی کند. زیان این تلقی آن است که وقتی ارزش واقعی، خوشایند او نبود نمی توان برای او میان حوزه ی «ارزش بودن» و «خوشایند نبودن» تفکیک کرد. از آن طرف وقتی ضدارزش خوشایندی پیش آمد نمی توان به او فهماند که «این ضدارزش، امری زشت است؛ هر چند نفس انسان به آن تمایل شدید داشته باشد.»