تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 156

4) مصاحبت و نظارت

1-4) نظارت و حیاانگیزی

نظارت مربّی بر متربّی، ضامن تداوم صیانت است. این «نظارت» نظارتی نظامی و انتظامی نیست بلکه هم گام با «محبت و اعتماد متربّی به مربّی» پی گیری می شود. به علاوه نباید به «تنهایی» متربّی بی اعتنا بود. متربّی نباید از تحت اشراف مربّی اش خارج شود و نباید احساس کند که هیچ نظارتی بر وی نیست.

نکته ی اساسی این که «نظارت» قابلیت «حیاانگیزی» دارد. وقتی متربّی، خود را در محضر مربّی اش حس کند از او حیا می کند و دست به یک دسته کارها نمی زند. از طرف دیگر حیا می کند که در محضر مربّی محبوبش، پای بندی به ارزش ها را ترک کند. نظارت مربّی، هم او را به «باید»ها وامی دارد و هم مانع دست یازیدن او به «نباید»ها می شود. البته درست است که مربّی نظارت همه جانبه ی خود را بر متربّی اعمال می کند امّا اوّلاً نمی تواند در همه جا با او باشد و بر کار او نظارت کند. ثانیاً حتی هنگامی که متربّی در محضر مربّی است حریم خصوصی برای وی معنا دارد. مهمّ ترین این حریم ها «فکر» متربّی است که مربّی به طور عادی به آن راه ندارد.

برای آن که در چنین مواردی متربّی مصون بماند باید روحیه ی «حیا» را در وی تقویت کرد. یکی از زمینه های تقویت حیا، این است که انسان نظارت «خدا»، «اولیای خدا»، «فرشتگان» و «خود متربّی» را برای وی توضیح دهد و وجدانی اش کند.(1) برای فهماندن حضور چنین ناظرانی هم می توان از آموزش های مستقیم (مثل قرآن و حدیث) استفاده کرد. هم می توان داستان افرادی را برای متربّی گفت که با وجود خلوت بودن محیط، از خدا حیا کرده اند و دست به گناه نبرده اند.

در یک کلام باید به متربّی فهماند که «ناظر» او فقط مربّی نیست. ناظران دیگری هم هستند که هم دقیق اند و هم نظارتشان وسیع تر است؛ به گونه ای که هیچ حوزه ای

1- برای ملاحظه ی تفصیلان و مستندات بنگرید به کتاب «تربیت عقلانی»، ج2، بخش اوّل، فصل دوم.