تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 157

از نظارت آن ها مستثنی نیست. توجّه شود که حیای از «خود» هم که به تعبیر روایات «احسن الحیاء»(1) (زیباترین حیا) می باشد. در این جا کارساز است که زیباترین و کامل ترین شکل «خود کنترلی» است.

این احساس نظارت، هم اثر سلبی دارد و هم نتیجه ی اثباتی به بار می آورد. متربّی با حیا، در محضر خدا با او مخالفت نمی کند یا خجالت نمی کشد که نعمت خدا را بخورد، نمک نشناسد و با او رویارویی نماید. حیا، او را از اقدام به نبایدها باز می دارد. از طرف دیگر احساس نظارت، نتیجه ی اثباتی دارد و متربّی را مقید به بایدها می کند. مثلاً متریی از خدا حیا می کند که نماز را ترک کند یا حیا می کند که نمازش را اوّل وقت نخواند. از ولی مؤمنان حیا می کند که وقتی از دستش برمی آید مؤمنی را یاری نکند. از امامش حیا می کند که توصیه ی او برای برقراری ارتباط با مولا را نادیده بگیرد و....

مهم این است که مربّی فضایی آکنده از حیا برای وی ایجاد کند. این امر البته نیازمند بعد معرفتی عمیق است. هر چه معرفت انسان به خدا بیشتر شود این احساس نظارت، وسیع تر خواهد بود. هر چه ایمان آدمی به غیب بیشتر باشد حیایش در قبال اولیای الهی پر رنگ تر خواهد شد. لذا باید برای متربّیان خود، از خدا معرفت و ایمان بخواهیم. اگر این موهبت والای الهی عطا شود آن حیا نیز در پی خواهد آمد.

2-4) زیان های محیط رها از نظارت

نکته ی قابل توجّه در بحث نظارت بر متربّی آن است که:

تنها ماندن متربّی فقط هنگامی نیست که او در خانه ای کاملاً خلوت به سر می برد. هر محیطی که از حساسیت های تربیتی مربّی، عاری باشد محیط تنهایی متربّی به حساب می آید.

به طور مثال فرض کنیم چند روزی به مسافرت می رویم و متربّی را در خانه ی خاله و دایی و خانه ی مادر بزرگ به امانت می گذاریم. برای چنینم کاری اوّل باید

1- غررالحکم، ح5452. أحسَنُ الحیاءِ اِستحیاؤُکَ مِن نَفسِکَ.