تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 165

صراحت مشکلات جنسی خود را نزد وی طرح می کرد.(1) این نشان می داد که علّامه با متربّیان خود طبیب گونه برخورد می کند و آمده است که دردی از آنها دوا نماید.

8) تنبیه و تشویق

اشاره

در طرح تربیتی فضاسازی، به مربّی حق ارزیابی متربّی داده می شود تا به سنجش و محاسبه ی رفتارهای وی بپردازد. برای آن که این ارزیابی دارای ضمانت اجرا باشد نیازمند روش های مختلف «تشویق و تنبیه» هستیم.

1-8) تعریف تشویق و تنبیه

تشویق در لغت به معنای برانگیختن و تهییج شوق است. وقتی کسی را تشویق می کنیم در او احساسی خوشایند را برمی انگیزیم. این «احساس خوشایند» به خودی خود هدف نیست بلکه وسیله ای است برای فضاسازی ارزشی. وقتی متربّی، رفتاری ارزش مدارانه می کند باید فضا را به گونه ای ساخت که احساس خوشایندی نسبت به عمل ارزشی خود داشته باشد. در چنین حالتی وی را تشویق می کنیم. تشویق او وسیله ای است که حسن کردارش را به وی نشان دهد و او را متوجه عملش کند. شوق ادامه دادن این عمل، به این وسیله در او حاصل می گردد.

به این ترتیب تشویق به طور خلاصه عبارت است از «ایجاد احساس خوشایند در پی رفتار ارزش مدار، برای توجّه دادن متربّی به حسن کردارش». هدف نهایی تشویق، ایجاد شوق بریا بیشتر و بهتر ادامه دادن آن رفتار ارزشمند است.

اما تنبیه در لغت به معنای بیدار کردن و از غفلت به در آوردن است. در این حالت نیز همانند تشویق، تکیه بر احساس است؛ لیک احساس ناخوشایند. فرض کنیم متربّی رفتاری غیرارزشی انجام داده است. در چنین شرایطی وی را تنبیه می کنیم. مهمّ این است که این تنبیه کاملاً هدف دار است. می خواهیم او را از غفلت به در آوریم و به وی بفهمانیم که کار زشتی انجام داده است. لذا احساس ناخوشایندی را در وی ایجاد

1- در محضر استاد/7/46.