تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 170

را واقعاً بد می دانند. ظلم را به خاطر زشتی آن مرتکب نمی شوند و به معصیت به خاطر ناپسند بودن آن، نزدیک نمی شوند. برای چنین کسانی حتی اگر تنبیهی مطرح نباشد بازدارنده های درونی وجود دارد. حتی اگر تنبیه برای اینان کم رنگ مطرح شود یا اصلاً مطرح نشود سوی عمل زشت نمی روند؛ چون بدی و زشتی اش را برای اجتناب از آن کافی می دانند.

همین طور است در مورد زیبایی ها افراد ایده آل، ارزش ها و زیبایی ها را به خاطر زیبا و ارزشمند بودنشان انجام می دهند. مثلاً خدا را عبادت می کنند چون شایسته ی پرستش است یا به تعبد برابر او تن می دهند چون وی را شایسته ی عبودیت می دانند. اینان در بالاترین رتبه ی ادراک و فهم قرار دارند.

باید بکوشیم متربّیان را به چنین نقطه ای برسانیم. ممکن است متربّی را با رتبه ها و مصادیق مختلف تشویق و تنبیه روبه رو کنیم. امّا نهایتاً - در صورت امکان - باید به این جا برسیم؛ به جایی که بازدارنده ها و انگیزه های درونی، غالب باشند یا فقط بازدارنده ها و انگیزه های درونی مطرح باشند.

3-8) رعایت تدریج در تشویق و تنبیه

در رتبه های اوّلیه ی ادراک (مثل مواقعی که متربّی در برابر بازدارنده ها و انگیزه های بیرونی و محسوس ترتیب اثر می دهد) باید به نکته ای ظریف توجّه داشت. در چنین متربّی ای استفاده از رتبه های بالای تنبیه، به عنوان تیر آخر توصیه می شود. اگر همواره از بالاترین رتبه استفاده کنیم متربّی را آرام آرام نسبت به رتبه های پایین تر ضد ضربه می کنیم. از سویی - چون بالاتر از سیاهی رنگی نیست - در تنبیه او کاملاً خلع سلاح خواهیم شد. به تناسب خطاهای متربّی و دفعات تکرار آن ها باید نوع تنبیه ها را تغییر داد و اصل تدریج را در آن ها رعایت کرد.

همین نکته را باید در مورد تشویق ها نیز رعایت کرد. مثلاً اگر همواره بر تشویق مادی تمرکز کنیم متربّی را فردی معامله گر بار آورده ایم. ممکن است کار به جایی برسد که در برابر هر خواسته ای از ما بپرسد: «چه چیز در قبالش می دهی؟» این