تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 180

2-12) مبالغه و تاثیر دو چندان تحسین و تقبیح

نکته ی دیگر این که رویکرد تقبیح و تحقیر را می توان با «مبالغه»، تأثیری دو چندان بخشید. پیش از این در مثال دوم از «بعد رفتاری فضاسازی» درباره ی شیوه ی القای مرحوم استاد علامه (رحمه الله) سخن گفتیم. قبح ضایع کردن حق الناس گاه برای ما مبالغه هم می شد.

شیوه ی «مبالغه» در عرصه های دیگر تربیت علامه ی بزرگ به چشم می خورد. مثلاً ایشان به جد اعتقاد داشت که اگر دانش آموزی امروز با مجلات مستهجن سر و کار داشته باشد و به تصاویر آن ها بنگرد بی شک فردا به فحشاء آلوده خواهد شد. باور به این نتیجه ی وحشتناک باعث می شد او و هم کاران هم عقیده اش، به شدت در این موارد حساس باشند. علامه مخدوش شدن صیانت را تا این حد زیان آور و هزینه زا تلقی می کرد.

مثال دیگر وقتی بود که آن بزرگوار می خواست در محیط صیانت شده اش درباره ی «خودارضایی» به ما اطّلاع رسانی کند. شیوه ی آموزشی او در روشن نمودن زیان های خود ارضایی به گونه ای بود که انگار زیان ها را در ضریب ده یا صد، ضرب می کرد و به ما ارائه می داد.(1) تأثیر مثال های او به گونه ای بود که می اندیشیدیم فرد مبتلا به این ضد ارزش، در پی اوّلین تجربه «زار» و «ضعیف» می شود، گوشه ای می افتد، مشاعرش را از دست می دهد، با سر و رویی آشفته از همه جا طرد می شود و ظاهری شبیه معتادهای آواره پیدا می کند و.... این برداشت ها ما را به شدت از این عمل شنیع باز می داشت. با این فضاسازی حاضر نبودیم به هیچ وجه فکر آن را به خود راه بدهیم چه رسد که بخواهیم عملاً به سمت و سوی آن حرکت کنیم.

1- توجّه شود که این رویکرد علامه هرگز بدان معنا نیست که مرحوم استاد برای تذکر به زیان های گناه دروغ را جایز می دانست و هدف را توجیه گر وسیله می کرد. چنانکه از عنوان این شیوه پیداست آن مرحوم در قامت یک مربّی از شیوه ی «مبالغه» استفاده می کرد. این صنعت در استعمال های ادبی (در شعر و نثر) کاملاً مشهود و پرکاربرد است و کسی آن را به عنوان «دروغ» تلقی نمی کند و البته تأثیرگزاری آن هم قابل انکار نیست.