تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 21

معناست که مربّی از اهمان ابتدا پیش بینی این برهه را کرده باشد. حزم و دور اندیشی یکی از لوازم تربیت است. پیش از آن که مکاتب فکری یا رفتاری منحرف، متربّی را از کف ما بربایند باید دست او را گرم و به ساحل نجاتش رساند.

البته «پذیرش بالا»ی متربّی ، پیش از شکل گیری شخصیتی وست. او در زمان کودکی، نوجوانی و اوایل جوانی، مثل نهالی است که شاخه هایش، ترم و نرم اند. اگر هم سر کج کند، می توان آن را با پایه ی هدایتگری، صاف کرد. امّا وقتی شاخه ها سخت شد و بدنه رشد کرد، باز گرداندن این درخت قوام یافته به مسیر دلخواه، بسیار مشکل و تا حدی ناممکن می گردد.

سپس، امیر مؤمنان (علیه السلام) برخی از مفاد ادب آموزی به فرزند خود را چنین بیان می فرمایند:

مصمم شدم که آموختن کتاب خدا و تاویل آن به تو، را آغاز کنم و شرایع اسلام و احکام آن و حلال و حرامش را به تو بیاموزم.

این ها مصادیقی از مبادرت امیر مؤمنان به تربیت الهی فرزندشان است و البته مصادیقی کلی است.

اکنون به مدد روایات، برخی از مهمّ ترین آموزه های تربیتی به فرزند را از نظر می گذرانیم. تاکید می کنیم که شتاب کردن در آموزش این امور، به معنای بی برنامگی و هرج و مرج تربیتی نیست. رعایت تدریج در امر تربیت یک امر اساسی است و در هر سنی به تناسب فضای آن باید به آموزش برخی از این موارد پرداخت.

1) قرآن و اصول عقاید

رسول اکرم (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) می فرمایند:

روز قیامت قرائت قرآن، مجسم می گردد و همراه خود مردی لاغر و رنگ پریده را می آورد و به پروردگارش عرضه می دارد: «پروردگارم! من در روز باعث تشنگی این مرد شدم و شب هنگام باعث شب زنده داری اش گشتم و طمع او را در [به دست آوردن] رحمت تو نیرومند ساختم و آرزوی او را در [دریافت] مغفرت تو وسعت دادم. پس همان گونه باش که من و این بنده به تو گمان داریم.»

خداوند متعال [در پاسخ] می فرماید: «به دست راست او سند مالکیت [بهشت] را و به دست چپ او سند جاودانگی [در بهشت] را عطا کنید و او را با همسران حورالعینش هم نشین سازید و به پدر و مادرش جامه ای بپوشانید که تمام دنیا و هر چه در آن است با آن برابری نکند.»

مردمان به آن دو (پدر و مادر) می نگرند و آن دو را بزرگ می دارند. والدین او به خود نگاه می کنند و از آن حله شگفت زده می شوند و عرضه می دارند: «پروردگار ما! این پاداش را چگونه به ما عطا نمودی در حالی که قدر اعمال ما به آن نمی رسد؟» خداوند متعال پاسخ می دهد: «علاوه بر این، تاج کرامت هم به این دو عطا کنید که بینندگان همانند آن را ندیده باشند و مانند آن به گوش شنوندگان نرسیده باشد و به فکر کسی نرسیده باشد.»

سپس گفته می شود: «این پاداش به خاطر آن است که فرزندتان را قرآن آموختید و او را به دین اسلام درآوردید و در برابر محمد رسول خدا و علی ولی خدا (علیهماالسلام) تسلیم و منقادش کردید و فقه و دین آن دو را به او فهماندید؛ چرا که آن دو کسانی هستند که خداوند هیچ عملی را مگر به ولایتشان و دشمنی با دشمنانشان نمی پذیرد؛ هر چند به مقدار گنجایش زمین تا عرش را در راه خدا، طلا صدقه دهد. پس این بشارت هایی است که به آن مژده داده می شوید.»(1)

در این حدیث شریف جایگاه ویژه ی بهشتی به همراه عطایای بی بدیل ربانی، به پدر و مادر «فرزند آشنا با قرآن»(2) وعده داده شده است. این الطاف بی نظیر به خاطر تربیت فرزندی است که با تعالیم قرآن و اسلام خو گرفته است. و «دین» مصطفوی و مرتضوی (علیهماالسلام) را فرا گرفته است. اساسی ترین این تعالیم را می توان در عناوین

1- بحارالانوار/7/3-5.

2- البته شاید بتوانیم در این روایت، الغاء خصوصیت از پدر و مادر کنیم. در این صورت، این ثواب عظیم به طور کلی برای مربّیان و معلّمات نیز برقرار است؛ مربّیاتی که اعتقاد و بینش صحیح دینی را به شاگردان خود منتقل می کنند و به آنان قرآن می آموزند.