تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 231

البته فضاسازی علاوه بر جنبه ی سلبی می تواند رویکرد اثباتی هم داشته باشد. در مثال حاضر می توان در خانواده فضایی را ایجاد کرد که خوردن غذاهای آماده و خوردنی های دارای مواد نگه دارنده، عیب شمرده شود و در مقابل، خوردن غذاهای بی ضرر و مفید طبیعی، به یک فرهنگ تبدیل شود. این ماییم که می توانیم در خانواده ی خود فرهنگ سازی کنیم. فرهنگ غالب به طور طبیعی و عادی متربّی را به این سمت و سو سوق می دهد که از خوردنی مضر - ولو خوش مزه باشد - خوشش نیاید و حاضر نشود به بهای لذت بردن از مزه ی آن، مریض شود.

در این فضاسازی، توجّه به سه رکنی که پیش تر گفتیم نقش اساسی ایفا می کند. یعنی «معرفت»، «عاطفه و احساس» و «قانون». عاطفه و احساس در واقع بستر مناسبی برای تأثیرگذاری القائات و تلقینات فراهم می کند و باعث می شود فرایند اقناع و راضی سازی کودک، به راحتی صورت پذیرد. البته برای تداوم بخشیدن به یک فرهنگ، لازم است متناسب با رشد عقلانی کودک، به او اعطای بینش هم بکنیم تا برای تقیدهایی که دارد منشأ درونی و استدلالی هم پیدا نماید. در کنار همه ی این ها لازم است خط قرمزهایی در محیط تربیتی تعریف شود و تخلف از آن ها ناشدنی تلقی گردد.

رویکرد فضاسازی تا پیش از این که کودک مزه ی آن خوراکی جذاب را نچشیده، مؤثرتر است. به تعبیر دیگر فضاسازی و صیانت، مکمل یک دیگرند و به تأثیر گذاری هم یاری می رسانند. ولی البته رویکرد فضاسازی می تواند به عنوان یک روش درمانی هم به کار گرفته شود؛ به طوری که میل و رغبت کودک را از آن خوراکی مضر بازگرداند. در این وضعیت البته فضاسازی وسیع تر و دامنه دارتری لازم ست. تلقین باید شدت بیشتری به خود بگیرد و البته جداسازی کودک از آن چه می خواهد، زمان طولانی تری را می طلبد.

ما این مثال را مطرح کردیم چون دریافت سیاست های «جایگزین سازی»، «صیانت» و «فضاسازی» را ملموس تر می کرد. در سایر خواسته های روحی - معنوی نیز می توان از این سیاست ها استفاده کرد.