تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 234

ما [اهل بیت (علیهم السلام)] بچه هایمان را وقتی در سن پنج سالگی هستند به نماز امر می کنیم. پس شما بچه هایتان را، هنگامی که در سن هفت سالگی هستند، امر به نماز کنید.

در دو روایت شریف، تعبیر «أخذ» و «أمر» به کار رفته است. کودک شش تا هفت ساله به سن تمیز رسیده و می توان از او در زمینه ی نماز، تکلیف خواست. درست است که از نظر فقهی این کودک هنوز به سن تکلیف نرسیده امّا اگر مربّی بخواهد او در سنین تکلیف، بدون هیچ مؤونه ای نماز خوان شود باید تمرین و کسب آمادگی را از سنین تمیز آغاز کند. برخی مراجع معظم تقلید با توجّه به روایاتی از این دست پدر و جد پدری را موظف به تمرین دادن کودک به عبادت می دانند(1) یا لازم می دانند که پدر یا جد پدری فرزند را برای نماز از خواب بیدار کنند.(2) برخی تمرین دادن او به نمازهای واجب و مستحب را مستحب می شمرند.(3) برخی از فقها حتی مراتب بالاتری از تکلیف خواستن و امر کردن را هم در فتاوای خود ذکر کرده و حتی تعبیر استحباب «سخت گیری» را به کار برده اند.(4)

به هر طریق از مجموعه ی توصیه های وحیانی دست کم می توان به «لزوم حساسیت بر نماز فرزندان» دست یافت. (توجه شود که این یک حداقل است وگرنه فضای فقه اهل بیت (علیهم السلام) بیش از این را طلب می کند.)

نظام تربیت آرمانی در انتهای هفت سال نخست، از مربّی انتظار دارد که درباره ی نماز متربّی اش لااقل احساس وظیفه کند و درباره ی آن اهتمام ویژه به خرج دهد. پیش از این در بخش اوّل از همین مکتوب درباره ی توصیه ی اکید قرآن کریم در این زمینه، سخن گفتیم. گفته شد که مسأله ی اساسی، اهتمام والدین به نماز فرزندان است که

1- مجمع المسائل مرحوم آیه الله گلپایگانی/1/526، م 49.

2- مجمع المسائل مرحوم آیه الله گلپایگانی /1/526 م49. حضرت آیه الله سیستانی می فرمایند: تمرین دادن طفل ممیز بر قضای نمازی که از او فوت شده، مستحب است همان گونه که تمرین دادن او بر ادای نماز (واجب و نافله) مستحب می باشد. (تعلیقه بر عروه الوثقی/2/227 م 1810)

3- عروه الوثقی/1/741 م35؛ منهاج الصالحین مرحوم آیه الله خویی/1/212 م238.

4- مراجعه کنید به کتاب «احکام ما و کودکان»/123 و 183 و 184.