تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 250

و.... تشابه ها و نیز ویژگی های خود را دارند.

ثالثاً آداب می توانند شکل های مختلف فردی، اجتماعی، خانوادگی و عبادی به خود بگیرند که پیش از این به برخی مصادیق هر یک اشاره کردیم.

2-1-2) تاثیر و تاثر دریافت های بنیادین و مظاهر ادب

الف) آداب: ناشی از تصدیق حق و شان

نکته ی مهم این که تبلور ادب در ظاهر رفتار انسان، هنگامی واقعاً مطلوب است که شکل درونی داشته باشد. پیش از آن که ادب در ظاهر فرد آشکار شود باید از روح او جوشیده باشد. رفتاری را ادب می نامیم که از درون فرد ریشه گرفته باشد وگرنه یک رفتار قشری یا - در مواردی - نفاق آلوده بیش نیست.

در عناوین بعدی به توضیح مفصل «رابطه ی عقل و ادب» خواهیم پرداخت. اساس دریافت «حسن» آداب و «لزوم» تقیّد به آن ها، برخاسته از عقلانیت است. به تعبیر دیگر عاقل است که می فهمد مؤدب بودن امری نیکوست و تقیّد به آن لازم است. به همین خاطر در روایات اهل بیت (علیهم السلام)، ادب را سیما و صورت عقل دانسته اند. چنان که گفته شد در هفت سال اوّل ویژگی عقلانیت، برقرار نیست یا بسیار کم رنگ است. به همین جهت در این مقطع تأکیدی روی ادب آموزی وجود ندارد. البته در هفت سال نخست باید برای تقیّد متربّی به آداب، فضاسازی کرد و حسن آن ها را به وی آموخت. امّا مهم این است که در آن مقطع نخست، این حسن برای متربّی حالت «آموختنی» دارد نه این که او به خودی خود، به کشف آن نائل شود. فرق مقطع دوم و اوّل در این است که در هفت سال دوم، سن بلوغ عقلی فرد رسیده است، لذا کشف های درونی متربّی، به کمک مربّی می آید و می تواند روند فضاسازی و بینش بخشی را تسریع و تعمیق کند.

با رسیدن به گوهر عقلانیت، در درون انسان ادراکی نسبت به طرف مقابل یا مکان و زمان خاص شکل می گیرد. فرد با دریافتی درونی، حق و شأنی والا برای آن موقعیت خاص در نظر می گیرد. وقتی قلباً به این حق و شأن اقرار کرد خود پی آن می گردد که چگونه در برابرش ادب کند. هر چه این حق و عظمت آن افزون شود انسان عاقل خود