تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 258

پس رعایت ادب می تواند زمینه ی عاقل تر شدن انسان را فراهم کند. به این ترتیب اولاً عقلانیت انسان، وی را به سوی ادب آموزی می راند و ثانیاً ادب آموزی و تقیّد به آداب می تواند رتبه ی عقلانیت انسان را ارتقا دهد. ارتقای رتبه ی عقلانیت نیز نتیجه ای جز سعادت به بار نمی آورد. به این ترتیب اگر انسان بخواهد سعادتمند شود نیازمند ادب آموزی و پای بندی به آداب است.

متأسفانه برخی افراد می اندیشند که فقط موظف به تأمین مخارج فرزندانشان هستند. اینان به هر دری می زنند و جان می کنند برای آن که زندگی مرفه تری برای فرزندانشان تهیه کنند. اگر بتوانند زندگی مادی آنان را تا حد زیاد تأمین کنند خیال خود را راحت می دانند و احساس آسایش می کنند. این در حالی است که باید بیش از حرص خوردن برای تأمین مالی فرزندان، به تأمین عقلانی و ادبی آن ها اندیشید.(1)

اگر پدر و مادری بتوانند فرزندشان را فردی مؤدب به آداب عقلانی و وحیانی بار آورند بزرگ ترین خدمت را به وی کرده اند؛ ولو حتی یک سکه برای او به ارث نگذارند. برخی والدین برای ادب آموزی فرزندشان طرح و برنامه دارند. از مشورت مشاوران عاقل بهره می گیرند، فضای فرهنگی سالمی در خانه می سازند، جو تنفس فرزندشان را صیانت می کنند و در مجموع، به ادب آموزی فرزندشان اهتمام دارند. حاصل این اهتمام آن است که - به تعبیر روایت شریف - متربّی بر آداب قادر می شود. آن ها را فرا می گیرد و در رفتارش بروز و ظهور می یابد.

در مقابل والدینی که در امر ادب آموزی فرزندشان اهتمام لازم را به خرج نمی دهند، خروجی خوبی به جای نمی گذارند. کارنامه ی آن ها سلوک فرزندشان است که گاه چندان کارنامه ی قابل قبولی نیست. گاهی هم فرزندان در این خصیصه با هم تفاوت می کنند. فرزندانی که این اهتمام برای آن ها خرج شده موقر و مؤدب اند امّا این ویژگی - با کمال تعجب - در برادر یا خواهرشان مشاهده نمی شود.

به هر طریق ادب هم نشانه ی عقل است و هم عاملی برای رشد عقلانیت می باشد.

1- برای مرور دیدگاه مرحوم استاد علامه در این باره، بنگرید به مطالبی که از ایشان در فصل نخست همین بخش ذیل عنوان «وقت گذاری ویژه» نقل کردیم.