تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 260

وی وجدانی کند که توفیق شکرگزاری هر یک از نعمت ها نیز، خود جای شکر دارد. به این ترتیب معرفت انسان نسبت به خدا و نعمت های او بالا می رود تا جایی که خود را عاجز از شکر می یابد. بالاترین درجه ی شکر این است که انسان بفهمد ناتوان از شکر نعمت های بی حد و حصر خداست که از سر فضل به او عطا شده اند.(1)

این معرفت و در نهایت رعایت ادب شکر در حد عالی، حاصل عطای معرفتی خداوند است. انسان های با معرفت، لزوماً آن را در مجلس درس و یا با مطالعه به دست نمی آورند. عطای معرفت الله بدون استحقاق و اکتساب در اختیار آن ها قرار می گیرد. متناسب با واحدیت بیشتر نسبت به این معرفت، انسان «لزوم پای بندی به ادب بندگی» را با استحکام بیشتر اقرار می کند و تقیّد بیشتری به آن می یابد.

در رتبه ی دوم ادب در برابر پیامبر اکرم و معصومین (علیهم السلام) ریشه در معرفتی دارد که انسان نسبت به آن بزرگواران پیدا می کند. هر چه بیشتر انسان از عطای معرفت النبی و معرفت الإمام (علیهماالسلام) برخوردار شود، بیشتر خود را ملزم به رعایت ادب برابر ایشان می بیند، در برابر آن بزرگوران بیشتر خضوع می کند و مؤدب تر می گردد. به طور مثال ملک مقرب خداوند، جناب جبرئیل، هرگز بی اجازه به محضر رسول خدا (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) وارد نمی شد و وقتی به حضور ایشان مشرف می گشت مانند بندگان در برابر سرورشان، می نشست.(2) درباره ی جناب عزرائیل نیز در روایات آمده که وقتی برای قبض روح رسول خدا (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) فرود آمد از ایشان اجازه ی ورود خواست و تا به او اجازه ندادند وارد نشد.(3) ادب این ملائک مقرب نسبت به رسول خدا (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم)، ناشی از معرفت والای آن ها نسبت به آن حضرت بود.

جلوه های کم نظیر دیگر ادب در برابر حجت خدا را می توان در رابطه ی شهدای والا مقام کربلا، یا برخی از نزدیکان آن ها، با حضرت سیّدالشهداء (علیه السلام) دید. به عنوان

1- برای ملاحظه ی مستندات و تفصیلات بنگرید به کتاب «شکر نعمت»، بخش سوم از مجموعه ی چهار جلدی «آفتاب در غربت».

2- علل الشرایع/1/7.

3- امالی صدوق/275.