تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 263

عقل، تمایل به یلگی و بی قیدی دارد. نفس اماره چارچوب پذیر نیست، از تقیّد فرار می کند، راحت طلب است و نمی خواهد سر به فرمان عقل بسپارد. از سویی عقل، آدمی را به سوی عبودیت خداوند و کسب بهشت سوق می دهد.(1) از دیگر سو نفس، انسان را با تمایلات رنگارنگ شهوی به سوی آتش دوزخ می کشد. بهشتی شدن آدمی در گرو مخالفت با نفس و بازداشتن آن ازخواهش هایش است.(2)

انسان عاقل و هشیار می کوشد که نفس را در محدوده ی ارزش ها محصور کند و آن را به آداب عقلانی پای بند نماید تا از جهنم دور و به بهشت نزدیک گرددا. عاقل می کوشد که عنان اختیار نفس را به دست بگیرد و با پرهیز دادن به آن و ملزم کردنش به حسن ادب، به سلامت آن یاری رساند. به این ترتیب مؤدب شدن، امری آسان و سهل نیست. بدون زحمت به دست نمی آید و نیاز به برنامه ریزی، پیش بینی و تدبیر دارد.

در این جا خواننده ی محترم را به نکته ای مهم توجّه می دهیم:

مربیانی که ادب آموزی متربّی در هفت سال دوم را مهم می دانند باید از هفت سال اوّل برای آن برنامه ریزی کنند.

در ابتدای بحث توضیح داده شد که در مقطع هفت سال نخست، متربّی فاقد زمینه های شناختی لازم برای ادب آموزی است. هنوز متربّی به سن تمیز نرسیده و نمی تواند نسبت به حسن آداب، فهم عقلانی داشته باشد امّا این ویژگی نباید مربّی را نسبت به زمینه سازی مناسب برای ادب آموزی، غافل کند. این زمینه سازی مناسب، در قالب فضاسازی برای برخی آداب، شکل می گیرد. راهبرد فضاسازی به این معناست که مربّیان در سیره ی عملی خود آدابی را رعایت کنند و متربّی دائماً و به طور ملموس با آن ها سر و کار داشته باشد. در چنین فضایی به صورت ناخودآگاه، التزام به برخی آداب برای وی جا می افتد.

به عنوان مثال، فرض کنید متربّی مشاهده کند که هرگاه اعضای خانواده به یکدیگر

1- چنان که فرموده اند: «اَلعَقلُ ما عُبِدَ بِهِ الرَّحمنُ وَ اکتُسِبَ بِهِ الجِنانُ.» (الکافی/1/11).

2- چنان که قرآن کریم می فرماید: (وَ امّا مَن خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَی النَّفسَ عَنِ الهَوی فَإنَّ الَجَّنهَ هِی المَأوی.) (نازعات/40 و 41)