تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 266

می تواند به اقامه ی نماز اقدام کند. این نشان می دهد که حتی بهانه ی بیماری دردناک هم نمی تواند توجیه مناسبی برای ترک نماز در این سن باشد.

پیش از این در بحث از هفت سال اوّل روایاتی را، پیرامون نماز نقل کردیم. گفته شد براساس تعالیم اهل بیت (علیهم السلام) مربّیان موظف اند که بین شش تا هفت سال، کودکان خود را به نماز تمرین دهند و اهتمام به آن را از فرزندشان بخواهند. اهمیت نماز به حدی است که این پیگیری و اهتمام را در هفت سال دوم نیز از مربّی خواسته اند. شگفتی امام رضا (علیه السلام) نشان می دهد که ایشان توقع دارند متربّی هشت ساله در امر نماز راه افتاده باشد و دچار کاهلی و تنبلی نباشد. این به هنر مربّی بستگی دارد که با فضاسازی مثبت، اعطای بینش، و بیش از همه، تقیدات شخصی خود، کاری کند که متربّی به اقامه ی نماز مقید شود و همواره دلشوره ی آن را داشته باشد.

سومین ادب بندگی، تمرین دادن متربّی در این سنین به «روزه» است. اهل بیت (علیهم السلام) فرموده اند:

ما کودکانمان را - وقتی هفت ساله اند - به روزه امر می کنیم؛ هر قدر که از روزه ی روز طاقت دارند. اگر نیمی از روز یا بیشتر از آن یا کمتر [از آن باشد] اگر تشنگی یا گرسنگی بر آن ها غلبه کرد افطار کنند.

سپس درباره ی هدف خود از این امر می فرمایند:

حَتّی یَتَعَوَّدُوا الصَّومَ وَ یُطیقُوهُ.(1)

تا این که به روزه عادت کنند و [آرام آرام] توان انجام آن را پیدا نمایند.

سپس به شیعیان خود توصیه می کنند که متربّیان را متناسب با طاقتشان در نه سالگی به روزه عادت دهند و اگر عطش بر آن ها غلبه کرد افطار کنند. روشن است که جواز «افطار به خاطر غلبه ی عطش» تنها برای متربّیان پسری صادر شده که هنوز به سن تکلیف شرعی نرسیده اند. دختران در سن نه سالگی(2) مکلف می گردند و به

1- الکافی/2/409.

2- همان طور که گفته شد ملاک برای تعیین این حد، سال های قمری است.