تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 279

اشکالی دارد که مربّی همه ی ابعاد آینده نگری خود را برای متربّی اش باز کند؟ می توان به وی معیارهایی داد و تبیین هایی کرد و آن وقت اجازه داد که خودش به همان تصمیم برسد.»

در پاسخ می گوییم: چنین روشی در برخی موارد بسیار کارساز و نیکوست. مربّی آگاه ظرفیت بینشی و تقوایی متربّی اش را در نظر می گیرد. مواردی که در حوزه ی دریافت و بینش متربّی قرار می گیرند برای او قابل هضم خواهند بود. به علاوه متربّی باید به حدی رسیده باشد که به دریافت های خود عملاً پای بند گردد؛ هر چند این پای بندی را مطلوب طبع خود نداند. در چنین شرایطی می توان معیارها را برای وی تبیین کرد و وی را از عواقب تصمیم ها باخبر ساخت. این گونه، او به همان تصمیم صحیحی می رسد که مربّی اش می خواهد.

اما قلمرو این بینش همیشه به آن وسعت نیست. تقوای متربّی نیز همیشه به آن استحکام نیست. یا متربّی، به دلیل ضعف بینش، معیارها را تصدیق نمی کند با تصدیق می کند امّا به دلیل کم تقوایی نمی تواند از مطلوب خود دست بردارد. در چنین شرایطی به نفع اوست که مربّی برایش تصمیم بگیرد.

حاصل آن که: قبول داریم که تبیین و توجیه عقلی در این سنین کار ساز هست امّا با در نظر گرفتن شرایط آن نه با غفلت از محدودیت های متربّی. با مبنای منطقی و توجیه عقلانی می توان در این سنین از روش حل مسأله بهره گرفت. با توجّه به رشد عقلی قابل توجّه متربّی در این سنین، او می تواند بسیاری مسائل را بفهمد. در کنار این، اگر فرایند تربیت به درستی پی گیری شده باشد متربّی این قدرت را دارد که به یافته های خود عملاً ترتیب اثر بدهد؛ هر چند مطلوب وی نباشند. با توجّه به این دو شرط می توان با بهره گیری از مبانی قابل فهم برای متربّی، او را به تصمیم صحیح رساند. البته باید توجّه داشت که در برخی موارد نیز نمی توان همه ی عواقب را به او فهماند. به قول معروف آن چه پیر در خشت خام می بیند جوان حتی در آینه نیز تماشا نمی کند.(1)

1- در صدر بحث در روایت امیرمؤمنان (علیه السلام) پیرامون هت سال سوم آمده بود: