تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 288

که احتمال آلوده شدن متربّی را می دهیم. البته اگر در فرایند مقاوم سازی، متربّی به هر دلیل مبتلا به آفت شد نباید ابتکار عمل را از دست داد. راه صحیح این است که مجدداً صیانت های بیرونی را تقویت کنیم و راه های درمانی را هم دوش آن پی بگیریم. البته این جا دیگر عرصه ی درمان است نه پیش گیری و واکسیناسیون.

7-2) دشواری تغییر و تحول در متربّی: پس از پایان مقاطع

در ابتدای فصل اوّل از این بخش شش روایت را مبنای بحث از مقاطع هفت ساله قرار دادیم.

جملات پایانی روایت 1، 4 و 6 را در پایان بحث از هفت سال سوم مرور می کنیم:

... اگر [پس از این بیست و یک سال] رستگار شد [چه بهتر] وگرنه او از گروهی است که خیری در او نیست.

.... پس اگر در بیست و یک سالگی از اخلاق [و دیانت] وی راضی شدی [که چه بهتر] وگرنه بر پهلوی وی بزن که در پیشگاه خدا عذر آورده ای.

... سپس هفت سال وی را به خود بچسبان و به ادب خود ادبش نما. اگر [پس از نوزده سال] پذیرفت و صالح شد [چه بهتر] وگرنه راهش را باز بگذار [و رهایش کن].

براساس تعالیم الهی اسلام، هیچ گاه نمی توان از «هدایت پذیری» انسان ها ناامید شد. همواره باید امیدوار بود که افراد کج رفته، به راه برگردند و از انحراف و کژی دست بردارند. بر این اساس نمی توان گفت اگر متربّی 21 ساله و یا 19 ساله(1) به راه نیامد باید به کلی از وی قطع امیدا کرد. پیام این گونه روایات در دو محور قابل طرح است:

محور اوّل این است که اهمیت این مقاطع، خصوصاً مقطع سوم، به مربّیان تذکر داده شود. شاید می خواهند بفرمایند که سن تغییر پذیری و تربیت پذیری تا این سقف است. از این سقف به بعد، راست کردن دیوار کج، بسیار دشوار است. متربّی در سن نوزده تا

1- این تفاوت به تفاوت تقسیم بندی روایات باز می گردد. در یک روایت به جای 3 هفت سال، از دو مقطع 6 ساله و یک مقطع 7 ساله سخن رفته بود.