تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 38

* تواضع

یکی دیگر از اصول بنیادین اخلاق اجتماعی، «تواضع» است. این ملکه ی اخلاقی از یک امر قلبی نشأت می گیرد و آن این است که فرد در اعماق وجود خویش، خود را برتر از دیگران نبیند بلکه پست تر از سایر مردم تلقی کند. این نشانه ی عقل است که تواضع در نظر انسان، بهتر از تفاخر و شرافت فروتنی باشد. کسی که چنین روحیه ای دارد «خوبی های کم دیگران را فراوان می بیند و خوبی های بسیار خود را کم می شمرد».(1) او سر در گریبان خود فرو می کند و با پرداختن به عیب خودش، از پرداختن به عیب های مردم غافل می شود.(2) متربّی آرمانی، تکبر و فخرفروشی را سیره ی ابلیس می داند(3) و برای آن که نزد رسول خدا (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) محبوب ترین باشد و به ایشان تقرب پیدا کند بر تواضع قلبی خود می افزاید.(4) البته این تواضع قلبی جلوه ی بیرونی نیز پیدا می کند، فردی که قلباً متواضع است از ابتدا به سلام کردن ابا ندارد، از همنشینی با فقیران احساس تنفر نمی کند یا آنکه توقع ندارددیگران به وی احترام بگذارند و بهترین جای مجلس را به وی اختصاص دهند.

روان استاد روشندل ما شاد که همین سیره را پی گرفته بود. دائم به ما توصیه داشت که «اسیر تعریف و تمجید مردم نباشیم». تأکید داشت که «از خود بیرون بیایید و از مردم مطالبه احترام نکنید» با همین روحیه بود که وقتی در مجلس ترحیمی شرکت می کرد به محض ورود در نخستین جای خالی می نشست و سر از قرار گرفتن در «جایگاهی خاص» باز می زد تا به ما درس تواضع بدهد.

1- الکافی/1/17 مضمون فرمایشی از حضرت موسی بن جعفر (علیهماالسلام).

2- امیرمؤمنان (علیه السلام) فرمودند: خوشا به حال کسی که پرداختن به عیب خودش او را از پرداختن به عیب مردم مشغول می کند و بدون آن که نقضی داشته باشد تواضع می نماید و با اهل فهم و مهربانی می نشیند و با اهل ذلت ]ظاهری] و مسکنت درمی آمیزد. (تفسیر قمی/2/70)

3- مضمون نصیحت جناب لقمان به فرزندش (اختصاص/338)

4- پیامبر اکرم (صَلیَّ اللهُ عَلَیه و آله و سَلَم) فرمودند: محبوب ترین شما نزد من و نزدیک ترین شما در قیامت به جایگاه من، خوش خلق ترین شما و متواضع ترین شماست و دورترین شما از من در روز قیامت «ثرثارون» هستند که همان مستکبرانند.(قرب الاسناد/22)