تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 48

البته این رفتار از دو عنصر «انتخاب» و «رضایت» قوام می گیرد. اولی (باور) را می توان عمل قلبی و دومی (رفتار) را عمل جوارحی و خارجی دانست.

به این ترتیب، متربّی باید در درجه اوّل قلباً زیر بار یک ارزش برود و نسبت به آن حالت عنا نداشته باشد. او در مرحله اوّل «می فهمد» که چه چیز ارزش تلقی می شود، این امر به اختیار او نیست. پس از مرحله فهم و درک یک ارزش، در مرحله ی دوم تسلیم شدن قلبی نسبت به آن یا رد و انکارش به اختیار اوست. کسی که با اختیارش به یک ارزش تن می دهد و قلباً خود را ملزم به قبول و عمل به آن می نماید، به مرحله «اعتقاد و باور» اختیاری رسیده است. مرحله سوم رفتار و عمل خارجی بر طبق آن ارزش می باشد که آن هم اختیاری است.

«اعتقاد و باور» بدون عمل خارجی به ثمر نمی نشیند. «عمل بدون اعتقاد» هم دوام نمی یابد و فاقد پشتوانه ی معرفتی خواهد بود. به طور مثال اگر بخواهیم «احترام به والدین» را در نهاد متربّی مستقر کنیم، اولین گام این است که او «بداند» این یک رفتار خوب و مثبت است و در رتبه ی بعد، نسبت به این دانسته ی خود، قلباً تسلیم باشد و عناد نورزد. وقتی باطناً زیر بار این ارزش رفت، آن گاه وقت رفتار خارجی فرا می رسد. در یک محیط مناسب، متربّی در قلمرو رفتار، اهل احترام به والدین می شود. مثلاً آن ها را با فعل و ضمیر جمع صدا می کند، در برابرشان صدای خود را بالا نمی برد، پای خود را برابر آن ها دراز نمی کند و.....

میزان پای بندی متربّی به هر یک از مصادیق احترام به والدین، می تواند معیاری مناسب برای سنجش میزان نهادنیگی این ارزش باشد.(1) به کمک این معیار، مربّی درمی یابد این رفتار تا چه حد در ساختار وجودی متربّی، استقرار یافته است. روشن است که متربّی، برابر «احترام گذاشتن به والدین»، به عنوان یک ارزش، تسلیم شده و از

1- توجّه شود که خصوصاً در مراحل آغازین نهادیته سازی، ما به دنبال «عادت های بدون پشتوانه ی معرفتی» نیستیم. غرض، آن نیست که متربّی را نسبت به یک دسته رفتارها و توصیه ها، «شرطی» کنیم؛ بدون این که شناختی در پس آن باشد. یکی از ارکان نهادینه سازی، قطعاً اعطای معرفت نسبت به حسن رفتار نیکو و قبح و رفتار زشت است.