تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 70

نمی شود جمع کرد.(1) این توصیه ها در کنار توصیه به حذف غذاهای محرک، که به آن پرداختیم، حکایت از آن می کردکه علّامه ویژگی نفس انسان و به خصوص نوجوان را به دقّت شناسایی کرده است؛ به همین خاطر در راهکارهای تربیتی اش به جد روی پیشگیری و صیانت ورزی اصرار داشت. تا یک وقت نیازهای اولیه و عادی، جای خود را به نیازهای کاذب ندهند.(2)

3) تقوا (پرهیز): مهمّ ترین شاخصه ی صیانت

افراد هشیاری که این ویژگی شهوت را به خوبی دریافته اند تلاش می کنند که آن را از شعله ور شدن پاس بدارند. دور کردن شهوت از معرض زبانه کشیدن، آن را به خدمت عقل درمی آورد. به بیان دیگر، برکت چنین رویکردی آن است که انسان از شهوت پرستی به دور می ماند. امیرمؤمنان (علیه السلام) در توصیف برترین مردم، آنان را مصداق کسی می دانند که «عقلش را حیات بخشیده و شهوئتش را میرانده است».(3) مرگ شهوت بدان معنا نیست که این انسان ها روی به رهبانیت می آورند و شهوات را - به طور مطلق - ترک می گویند. بلکه اینان عقل خود را بر شهوتشان حاکم می سازند و شهوت را مقید به ارزش های عقلانی - وحیانی می کنند. چنین کسانی، به حق جمله ی حکیمانه ی امیرمؤمنان (علیه السلام) را دریافته اند که:

قَرینُ الشَّهوَهِ مَریضُ النَّفسِ مَعلُولَ العَقلِ.(4)

هم نشین شهوت، نفسش مریض و عقلش بیمار است.

به همین خاطر با شهوتشان «هم نشین» نمی شوند. «دوری از مقارنت با شهوت» به این است که انسان زمینه های رشد و تقویت آن را فراهم نکند. هر چه انسان بیشتر به

1- در محضر استاد/3/93.

2- علّامه با تفکیک میان این دو دسته نیاز، «زهد»، را به عنوان راهبردی اساسی در زندگی خود و متربّیانش مد نظر داشت. به نظر او تنها با زهد می توان ساده و قانعانه زندگی کرد در غیر این صورت انسان اسیرنیازهای کاذب خود می شود. (توصیه های استاد/53)

3- غرر الحکم، ح308.

4- همان، ح6985.