تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 71

شهوتش برسد نفسش بیمارتر می شود. هر چه انسان بیشتر گوش به فرمان شهوتش باشد، عقلش به حالت احتضار نزدیک تر می گردد. با این زمینه هشیاران، سیاست «دوری و پرهیز» را پیشه ی خود می کنند و این گونه، ثواب الهی را آرزو می برند. امیر مؤمنان (علیه السلام) می فرمایند:

هر که مشتاق بهشت باشد شهوت ها را به فراموشی می سپرد. هر کس از آتش [دوزخ] بهراسد از حرام ها اجتناب می نماید.(1)

توجّه شود که در این جا دو رتبه مطرح است: در رتبه ی اوّل فرد پرهیزکار از حرام هادوری می ورزد، به سراغ آن ها نمی رود و تن به آن ها نمی دهد. امّا در رتبه ی دوم در محدوده ی حلال و مباح هم به گونه ای عمل می کند که شهوتش - به اصطلاح - دور بر ندارد و میدان جولان پیدا نکند. او می داند که تحویل گرفتن شهوت، آن را قوی می کند و وقتی شهوت قدرت گرفت دیگر مشکل می توان آن را در محدوده ی ارزش ها پای بند کرد. به همین خاطر به شهوتش اصالت نمی دهد بلکه اصالت را به ارزش ها می بخشد و شهوت خود را تحت حکومت آن ها می آورد. با این کار، او از افتادن به حرام، پیش گیری می کند.

فراموش شدن شهوات فتیله ی آن ها را تا حد زیادی پایین می کشد و آفت زایی آن ها را بسیار ضعیف می کند. در چنین شرایطی انسان درکشاکش شهوات قرار نمی گیرد و از درگیری با آن ها تا حد زیادی رها می شود. پس صورت مساله پاک می شود و صحنه ی تضاد بر چیده می گردد.

این مرتبه، اولین مرتبه جهاد با نفس است اگر فرد چنین نکند، عرصه های جدید پیکار فراهم می شود. نفس مطالباتی را مطرح می کند و عاقل دیندار می خواهد آن ها را برآورده نکند. این است که درگیری پیش می آید. امّا در رویکرد پیشگیرانه، مطالبات نفسانی به حدّاقل خود می رسد و تا حد زیادی از وقوع این درگیری «پیش گیری» می شود.

این «پیش گیری» حاصل پیش گرفتن یک مشی محتاطانه است که در فرهنگ دینی

1- نهج البلاغه، حکمت31.