تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 74

از همان ابتدای نضج روحی و جسمی در این فضا تنفس م کند و به چیزی غیر از آن هم فکر نمی کند. محرک ها کمتر راهی برای نفوذ در وی می یابند و کمتر وی را تحت تأثیر قرار می دهند لذا احساس فشار نمی کند. در این شرایط نیازهای واقعی فرد آنقدر قوی و گسترده نیستند که ارضا شدنشان برای او مشکلی ایجاد نماید. از این رو «فشار» وقتی مطرح می شود که «نیازهای کاذب» به متربّی فشار آورند ولی مجال برای ارضا شدن نداشته باشند. این در حالی است که «صیانت بیرونی» اساساً ریشه ی نیازهای کاذب را بر می کند یا آن ها را به حدّاقل ممکن می رساند. به این ترتیب مربّی می تواند در فضایی بی چالش یا کم چالش، متربّی خود را «پرهیز» دهد و صیانت کند.

2-4) مرحله ی دوم: صیانت درونی

مرحله ی دوم، مرحله ای است که متربّی وارد عرصه ی وسیع تر اجتماع می شود و از صیانت های بیرونی، تعمداً کاسته می گردد. در این مرحله دو رویکرد قابل پی گیری است:

رویکرد اوّل این است که فرد در محیط آلوده قرار می گیرد، امّا برای خود محدودیت هایی را ایجاد می کند. مثلاً چشم خود را به روی حرام می بندد یا سایر حواس خود را به صورت اختیاری در برابر نفوذ آلودگی ها سد می کند. در این رویکرد، متربّی مرزها را شکسته می بیند و صیانت های بیرونی پیشین را حس نمی کند. امّا در عین حضور در محیط آلوده، خود دست به کار صیانت از خود می گردد. در عین حضور در معرض آلایش ها، تقوا به خرج می دهد و خود را به دست خود، محدود به قیود الهی می کند.

رویکرد دوم هنگامی قابل پی گیری است که آلودگی محیط، شدت می یابد. ممکن است آلایش محیط به حدی برسد که فرد نتواند با مسدود کردن حواس خود در برابر نفوذ آن مقاومت کند. در این حالت او از محیط آلوده می گریزد و فاصله می گیرد.(1) در

1- علامه ی خبیر، قائل بود که پیش از رها کردن محیط باید به تغییر آن اندیشید امّا اگر انسان نتوانست روی محیط ناسالم اثر بگذارد باید «با ترک مجلس گناه، مخالفت خود را نشان دهد». (توصیه های استاد/49) توجّه شود که تلاش برای تغییر محیط باید با بصیرت صورت گیرد. اگر این تلاش باعث شود خود انسان از حسیاست های تقوایی فاصله گیرد و به پرتگاه نزدیک تر شود معلوم نیست وظیفه ای بر گردن وی بیاید.