تربیت آرمانی گذری بر اهداف، راهبردها و شیوه های تربیتی با الهام از سیره ی استاد علامه ی کرباسچیان و استاد روزبه(رحمهاالله) صفحه 79

آن ها دیرتر واکنش نشان می دهند. امور حساسیت زا باید در آن ها شدت یابد تا شاهد واکنش نشان دادنشان باشیم.

در برابر این دو گروه، باید دو شیوه ی متفاوت صیانتی در پیش گرفت. درباره ی گروه اوّل امر حساس و خطیر است. باید به کمترین تحریکی حساس بود و از کوچک ترین محرک ها پرهیز نمود. وقتی با چنین کسی روبه رو هستیم طبیعی است که پنجره ها بلاید تا حد امکان بسته بمانند. اهمال نسبت به یک محرک می تواند متربّی را از مسیر منحرف کند. امّا کار با گروه دوم قدری آسان تر است چرا که بیشتر از دسته ی اوّل می توان به متربّی آزادی داد و با فضای باز مواجهش کرد.

برای دریافت بهتر مطلب می توان به مثال زیر توجّه کرد:

فرض کنید دو اتومبیل در اختیار داریم. یکی از آنها دارای ترمز فرسوده ای است که لنت هایش تحلیل رفته و احتمال بریدن آن بسیار است. دیگری اتومبیلی نو است که کیفیت ترمزش عالی است و نگه داشتن آن در شتاب بالا آسان است. حال فرش کنیم می خواهیم این دو اتومبیل را در سراشیبی قرار دهیم و با آن رانندگی کنیم. مسلماً برای این کار، اتومبیل دوم را ترجیح می دهیم و هرگز اولی را انتخاب نمی کنیم چون احتمال آسیب در آن بسیار بالا است.

در این بحث، متربّی حساس مانند ماشین اوّل و متربّی غیرحساس مانند ماشین دوم است. همان گونه که به ماشین اوّل اطمینان عقلایی نداریم و آن را در سراشیبی نمی اندازیم به متربّی حساس نباید اعتماد کاذب داشت و او را با تحریکات محیطی روبه رو کرد. از طرف دیگر همان گونه که به ماشین دوم اطمینان بیشتر داریم می توان در مواردی به متربّی غیرحساس آزادی هایی هم داد.

به هر طریق باید میزان تاثیر و فشار عوامل خارجی و بعضاً درونی را در نظرگرفت. به علاوه باید به میزان شکنندگی و مقاومت متربّی نظرکرد. تا آن جایی که متربّی می تواند تقوایش را حفظ کند می توان او را آزاد گذاشت و او را با فضای باز مواجه کرد.

با این توجّه حتی ممکن است یک پدربا فرزندان مختلف خود شیوه های متفاوت را پیش بگیرد با یکی از آن ها بسته تر و کنترل شده تر رفتار کند و با دیگری بازتر و آسان گیر تر، البته وقتی می خواهد با آن ها رفتار جمعی داشته باشد روشن است که رعایت حساس ترین فرد را می کند و بنا را بر رعایت ضعیف ترین و تاثیرپذیرترین آن ها می گذارد.

توجه شود که منظور از باز کردن پنجره ها یا آزاد گذاشتن متربّی، هرگز این نیست که راضی شویم معصیتی صورت بگیرد. به طور مثال ممکن است متربّی غیرحساس با شنیدن موسیقی های شهوت انگیز و مناسب مجالس لهو و لعب، تحریک نشود امّا این بدان معنا نیست که ما او را مجاز به شنیدن آن ها بدانیم. هیچ گناهی در فرایند صیانت جایز نیست و وقوع هر گناهی در واقع هتک ارزش هاست.

منظور ما این است که با متربّی غیرحساس در محدوده های مباح، راحت تر می توان برخورد کرد. به طور مثال اگر چنین متربّی ای را در خانه تنها بگذاریم می توانیم تقریباً مطمئن باشیم که او به همه جا سر نمی زند، به دنبال ارضای شهواتش نمی رود و خلافی را مرتکب نمی شود. امّا در مورد متربّی حساس چنین اطمینانی وجود ندارد. احتمال زیاد می رود که در تنهایی ناهنجاری از او سر بزند لذا تا حد امکان بهتر است تنها نماند. به این ترتیب صیانت در مورد این متربّی حساس باید با ظرافت و حساسیت بیشتری اعمال شود. چون خطر بیشتری وی را تهدید می کند.

3-5) جنس متربّی

یکی دیگر از عوامل مؤثر در صیانت متربّی جنس اوست. در عنوان پیشین گفته شدکه هر قدر متربّی از لحاظ عاطفی و شهوی حساس تر باشد صیانت او از آفات، ضرورت و حساسیت مضاعفی پیدا می کند. حساسیت متربّی دختر در برابر آفات بیشتر است چون جنس دختر لطیف و عاطفی است و شهوات در او قوت بیشتریدارند و با کمترین تحریکی ممکن است از میدان به در برود.

از همین رو صیانت بیرونی متربّی دختر باید با ظرافت وکیاست مضاعفی برگزار شود. یکی از جلوه های این صیانت بیرونی، در حقی جلوه می کند که متربّی دختر به طور خاص بر پدر خود دارد. این حق عبارتست از «آموزش نداده سوره ی یوسف و