دائره المعارف طهور: ادب و اخلاق صفحه 1889

میوه امید و نومیدی

نتیجه امید، حیات است و یاس جز مرگ میوه ای ندارد. امید، هر دشواری را آسان می کند و نومیدی، هر آسانی را دشوار می نمایاند. امید، نیروی استقامت و پایداری را تقویت می کند و دودلی را از میان برمی دارد، ولی نومیدی، ضعف و دودلی را بر انسان چیره می کند و رهسپار دیار نابودی و نیستی می گرداند. به وسیله استقامت، می توان امیدوار بود و به وسیله امید، می توان پایداری کرد و استقامت نمود. کسی که از رسیدن به مقصود نومید شود و دارای استقامت نباشد، همه مشکلات در نظرش غیر قابل حل می آید و موانع را غیر قابل تسخیر و شکست ناپذیر می شمارد، ولی کسی که دارای استقامت باشد، عدد مشکلات در نظرش بسیار کم و هریک را به آسانی قابل حل می داند و موانع را بسیار کوچک و نابود شدنی می انگارد، چنین کسی مرد کار است و بیش تر کار می کند و کم تر می گوید، بر خلاف آن دیگری که مرد خیال و پندار است که بیش تر خیال می کند و کم تر عمل دارد یا بیش تر می گوید و کم تر کار می کند.

بزرگ پنداشتن موانع

موانع و مشکلاتی که در راه رسیدن به هر هدفی پیش می آید، آن قدر که توهم بزرگ بودن برای آن ها می شود، در واقع عظیم و صعب العبور نیستند، همان که اندک کوششی برای از میان برداشتن آن ها به کار رود، ارزش واقعی آن ها آشکار می شود که بسیار کوچک تر و حقیرتر از آن چه پنداشته شده بود، بوده اند و اغلب، عظمت آن ها؛ مانند: توپ های توخالی و شیرهای برفی، واقعیت نداشته و خیالی محض بوده اند. مردمان معتاد از این قبیلند که سوراخی را چاهی و جویی را دریایی می پندارند. بسیاری از مردم هستند که خود را خردمند می دانند، ولی به ارزش واقعی اشیا نمی توانند پی برند؛ چون پندارشان مانع از تشخیص حقیقی آن هاست؛ مانند تاریکی شب که چیزها را دگرگونه و یا چندین برابر آن چه که هست، به نظر می آورد؛ استقامت، نابود کننده این گونه توهمات و پندارهایی است که مانع از ادراک حقیقت اشیا می شوند و هر چیزی را دگرگونه و یا عظیم تر از آن چه که هست، جلوه می دهند.