دائره المعارف طهور: ادب و اخلاق صفحه 2035

6- چاپلوسی

انحراف از اعتدال و میانه روی در اخلاق، خود یک جور بیماری روانی است، همان طور که تکبر و خود بینی انحراف روانی است، تملق و چاپلوسی نیزاز زیان های روانی است. بیش تر اوقات این دو انحراف با یکدیگر همراه می باشند. بسیاری از کسانی که با زیر دستان متکبرند با زبر دستان چاپلوس و متملق می باشند. از چیزهایی که از دروغ می زاید تملق و چاپلوسی است. دروغ گو برای آن که سخنش پذیرفته گردد، به هر وسیله ای متوسل می شود، برای صحت سخن تأکیدها می آورد و سوگندها می خورد و تملق شنونده را می گوید تا مبادا تکذیبش کند و آبرویش را در نزد دیگران ببرد. دروغ و چاپلوسی ارتباط مستقیمی دارند، همان طور که گاهی دروغ، چاپلوسی می آورد، گاه چاپلوسی دروغ می آورد. یکی از بهترین وسایل نزد چاپلوس برای رسیدن به مقصود، دروغ در تملق است. این کار در میان کسانی که دوست می دارند که به مرکز قدرت (هر قدرتی که باشد) نزدیک شوند، بسیار رواج دارد و آن را نشانه زیرکی و کیاست می دانند، قدرتمندان احمق هم گول این چاپلوسی ها را می خورند، در نتیجه متملق ها برگردنشان سوار می شوند و هر چه خواسته این ها باشد، آن ها اجرا می کنند.

7- تغییر فطرت

روان آدمی به حسب فطرت به راستی و درستی سرشته شده است. اگر انسانی به همان وضع روانی اصلی باقی مانده باشد و عوامل خارجی، فطرتش را منقلب نساخته باشد، به خوبی ها آراسته و از بدی ها پیراسته خواهد بود. او دلیر است، جوانمرد است، راست گو و درست کار است، ولی عوامل میراثی و تاثیرات محیط نه تنها می تواند از بروز فضایل فطری جلوگیری کند، بلکه قادر است که فضایل را از روان بگیرد و بدی ها را جانشین آنها کند. پیامبران خدا برای کمک به فطرت در برابر این عوامل خارجی فرستاده شده اند. دروغ بر خلاف فطرت انسانیت است. دروغ گویی فطرت اصلی را تغییر می دهد و آن را از یک رنگی به دو رنگی و از درست کاری به نادرستی می کشاند. دروغ نه تنها در مغز گوینده اش اثر بد می گذارد، بلکه دروغ پدر و مادر، در مغزفرزند نیز تأثیر می کند و فطرت پاکیزه او را در خطر قرار می دهد و بر اثر تکرار، خطر قطعی می شود و نهالی که بایستی به استقامت بروید به کژی می گراید. معلم دروغ گو، در انحراف فطرت شاگرد بی اثر نخواهد بود، او نه تنها مسیر فکری شاگرد را می تواند تغییر دهد، بلکه مسیر فطری او را نیز دگرگون می سازد.