دائره المعارف طهور: ادب و اخلاق صفحه 2199

خیانت معاویه

معاویه خود را باج گزار قیصر روم کرد تا زیر بار امیر المؤمنین (ع) -خلیفه رسول خدا- نرود. معاویه نخستین زمامدار مسلمانان است که به کفار خراج داد و این نخستین لکه ننگی بود که از طرف او بر دامان مسلمانان نشست و تاریخ پرافتخار آن ها را ننگین کرد. معاویه این ذلت و خواری را برای خود خرید، و تن به زیر بار دشمنان اسلام داد و کریمه «ولن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا؛ و هرگز خداوند راهی برای تسلط کفار نسبت به مسلمانان قرار نداده است» (نساء/ 141) را زیر پای نهاد، تا بر پاکیزه ترین فرد عالم بشریت بتازد و دستگاه حکومت خدایی را متزلزل کند. معاویه، علی (ع) را به خوبی می شناخت و می دانست که او جانشین رسول (ص) است؛ ولی حسدش نگذاشت که به این باورش اعتراف کند، و این لکه ننگ تا قیام قیامت از دامان او و خاندان امیه، شستنی و پاک شدنی نیست. اف بر تو ای روزگار سفله پرور که چنین پست فطرتان رذل را بر مردم چیره می کنی و تقوا و پرهیزکاری مجسم و حقیقت عدالت و نمونه انسانیت، یعنی علی (ع) را در حال عبادت به خاک و خون آغشته می سازی!

حسد ابن جماعه

ابن جماعه قاضی القضات سوریه بود، و در عصر خود یکی از نامی ترین دانشمندان شافعی مذهب به شمار می رفت؛ ولی بر دانشمند بزرگ عصر، محمد بن مکی -معروف به شهید اول- حسد می برد؛ زیرا نمی خواست جز خودش کسی به دانشمندی شناسائی شود، و دیگری به دانش شهرت پیدا کند، و چیزی که دشمنی او را می افزود، امامی بودن شهید بود که رهبر پیروان آل محمد (ص) به شمار می رفت یا به اصطلاح امروز مرجع تقلید بود. شهرت دانشمندی شهید، جهان اسلام را فراگرفته بود، و با آن که آن عالم بزرگ در شام سکونت داشت، در ایران و عراق ارادتمندان بسیاری داشت. خواجه علی مؤید سربداری -آخرین پادشاه سربداران- آن عالم بزرگ را به سبزوار دعوت نمود، تا ایرانیان از خوان فضلش بهره مند شوند؛ ولی شهید این دعوت را نپذیرفت. این دانشمند بزرگ را می توان بزرگ ترین عالم قرن هشتم و یکی از درخشنده ترین ستارگان دانش دانست؛ زیرا اغلب فضائل و معلومات آن عصر را به طور اکمل دارا بود؛ حتی بعضی او را اعلم علمای اسلام و افقه فقهای دین در دوره تاریخ شمرده اند. از نقاط مختلف شاگردان بسیاری گردش جمع شده، از خرمن فضائلش خوشه چینی می کردند. تألیفات گران بهایی در فقه اسلامی از وی به یادگار مانده است. نظریات او، هنوز مورد توجه فقها می باشد. اگر بدانیم که عمر مبارکش بیش از پنجاه و دو سال نبوده است، اعجاب ما به عظمت دانش این مرد بزرگ افزوده می گردد. ولی حسد ابن جماعه بیش از حدی بود که به حساب آید. او قاضی القضات بود -اگر پست وزارت دادگستری و ریاست دیوان کشور و مدعی العموم دیوان کشور در یک تن جمع شود، قاضی القضات می شود؛ به اضافه آن که پست های قضایی ارتش و محکمه انتظامی دیوان کیفر نیز به او واگذار گردد- ابن جماعه مردی تنومند و بسیار درشت بود، به خلاف شهید که بسیار ریز و کوچک بود. رساله ای را به طور مجعول نوشتند که در آن مطالبی -به نظر قضات- بر خلاف شریعت اسلام بود؛ و آن را به شهید نسبت دادند؛ شهود و گواهان نیز شهادت دادند؛ که آن رساله از نوشته های شهید است. بدون تحقیق و محاکمه و بازپرسی، آن دانای بزرگ را گرفتند و به زندان افکندند و مدت ها در زندان نگاه داشتند. از پیامی که شهید به صورت شعر برای پادشاه فرستاده و بی گناهی خود را اثبات کرده بود، چنین پیداست که در زندان با وی بدرفتاری می شد و او را شکنجه می دادند.