دائره المعارف طهور: ادب و اخلاق صفحه 2412

* یکی از انواع فریب خوردگی، فریب مهلت را خوردن می باشد. انسانی که گمان کند همیشه برای اعمالی که مورد نظر دارد (مانند عبادت و توبه یا حتی کارهای روزمره) فرصت دارد، از در انجام دادن آنها سستی می کند و در نتیجه از آثار و نتایج مثبت آنها محروم شده و گرفتار بدی ها و شرور می شود تا آنکه فرصت انجام آنها از بین می رود و یا مرگ فرا می رسد. در کلامی از امام علی (ع) می خوانیم: «جماع الشر فی الاغترار بالمهل و الاتکال علی العمل؛ گول مهلت را خوردن و به عمل تکیه کردن جامع همه بدی هاست».

*انسان عاقل نباید انتظار داشته باشد که اوضاع روزگار همیشه بر وفق مراد او باشد و در نتیجه از کار و تلاش و برنامه ریزی برای مقابله با مشکلات غافل شود. چنین شخصی معمولا گرفتار سختی ها و مشکلات خواهد شد. امیرمؤمنان (ع) در این زمینه می فرمایند: «من اغتر بمسالمه الزمن اغتص بمصادمه المحن؛ هر که فریب آشتی روزگار را بخورد، اندوه رنج و مهنت ها گلویش را بفشارد».

* غرور مانع از تاثیر موعظه و نصیحت دیگران می شود. زیرا انسان مغرور که فریب هوای نفس را خورده و به خودپسندی و خودبزرگ بینی دچار شده، نظرات و اعمال خود را کاملا صحیح و غیرقابل خدشه می داند؛ به گونه ای که حتی حاضر به شنیدن نظرات دیگران نیست. امیرالمومنین (ع) در نهج البلاغه می فرمایند: «بینکم و بین الموعظه حجاب من الغره؛ میان شما و موعظه پرده ای از فریب خوردگی است».