دائره المعارف طهور: ادب و اخلاق صفحه 3184

راغب اصفهانی می گوید: «الزنیم و المزنم الزائد فی القوم و لیس منهم تشبیها بالزنمتین من الشاه و هما المتدلیتان من اذنها و من الحلق قال تعالی « عتل بعد ذلک زنیم» و هو العبد زلمه و زنمه أی المنتسب إلی قوم هو معلق بهم لا منهم»، زنیم به کسی گفته می شود که به طایفه ای منسوب شده ولی در واقع از آن ها نیست.] سپس می گوید:[ ریشه این لغت از «زنمه» به معنی زائده و آویزه گوش و حلق گوسفند گرفته شده است. گویی شخص سخن چین در میان قوم خود یک موجود زیادی و وصله ناهمرنگی است که بدون دلیل به آن ها منتسب شده و در واقع اصل و نسب روشن و درستی ندارد.

مرحوم فیض کاشانی نیز در محجه البیضاء از عبدالله بن مبارک نقل می کند: زنیم کسی است از زنا متولد شده و همه چیز را در همه جا بازگو می کند. سپس می گوید: عبدالله بن مبارک این تفسیر را از آیه تفسیر «عتل بعد ذلک زنیم» برداشت کرده است. خلاصه اینکه اگر نطفه کسی از طریق مشروع بسته شود مرتکب چنین گناه بزرگی نمی شود.

سرانجام نمام از دیدگاه قرآن

قرآن مجید به کسانی که با نمامی و سخن چینی آتش کینه و عداوت را میان مردم برمی افروزند هشدار می دهد و آنان را به عذاب دوزخ تهدید می کند، چنان که درباره یکی از همسران ابی لهب به نام ام جمیل می فرماید: «و امراته حماله الحطب»، زن او )ابی لهب) آن هیزم کش آتش افروز نیز اهل جهنم است. فخر رازی در این باره که چرا به زن ابو لهب «حماله الحطب» گفته اند چهار دلیل ذکر می کند که در این جا به دو مورد آن اشاره می کنیم: