محرمات اسلام: (مجموعه ای از معارف اسلامی اعتقادی - فقهی - اخلاقی - تاریخی - اقتصادی) صفحه 473

1- البحار... عن الباقرعلیه السلام فی تفسیر آیه تحریم الخمر و المیسر قال: و أمّا المیسر فالنرد و الشطرنج و کلّ قمار میسر إلی ان قال علیه السلام: و کلّ هذا بیعه و شراءه و الإنتفاع بشی ءٍ من هذا حرام محرّم و هو رجس من عمل الشیطان. (البحار ج 76/132)

2- التهذیب ... عن الباقرعلیه السلام: قضی أمیرالمؤمنین علیه السلام فی رجل أکل هو و أصحابه شاه فقال: إن أکلتموها فهی لکم و إن لم تأکلوها فعلیکم کذا فقضی علیه السلام فیه: إنّ ذلک باطل لاشی ء فی المواکله من الطعام قلّ منه أو کثر و منع غرامه فیه (التهذیب ج 6/290)

وزنه برداری و چوگان و نظایر آن، انجام می گیرد اگر با شرط بندی باشد، حرام است و کسی که بازی را برده پولی را که می گیرد آن پول بر او حرام است و باید آن رابه صاحبش برگرداند.

مرحوم آیه اللّه دستغیب در مورد اسب دوانی و تیراندازی می گوید: در حلال بودن آن شکی نیست و پولی را که می برند گرفتن آن جایز است و مالک آن پول هم می شوند. اسلام به منظور تقویت نیرو و استعداد جنگی مسلمانان و تولید روح سلحشوری و مقاومت این دو مورد را تجویز فرموده و برای آن احکامی قرار داده که در کتاب سبق و رمایه فقه موجود است. غیر از این دومورد، تمام مسابقات، اگر به عنوان برد و باخت انجام گیرد، حرام و پولی که برنده از این راه می گیرد حرام و خوردن مال به باطل است. شهید ثانی، در مسالک، براین حکم دعوی اجماع فرموده است.

در روایت جابر، از حضرت باقرعلیه السلام آمده است که پیغمبرصلی الله علیه وآله فرمود: «آنچه که با آن قمار شود، حتی گردو و کعب، میسر است.» پس چیزهایی مثل تخم مرغ یا گردو، هرچند آلت قمار هم نباشد، بازی کردن به آن به شرط برد و باخت یقیناً حرام است.

بعضی از بزرگان احتمال داده اند که اینها از آلات قمار به شمار می روند؛ چنانچه بازی کردن با آنها در بین قماربازان شایع و مرسوم است. بنابراین اینها نیز داخل در فرع اول می شود که بازی کردن با آنها هرچند برد و باختی هم در کار نباشد حرام است.

مرحوم دستغیب سپس می گوید: نظر فقهای شیعه در باره بازی هائی که با وسایل قمار و بدون شرط بندی، به صورت مسابقه انجام می گیرد مختلف است. بیشتر فقها حکم به حرمت فرموده اند و از علاّمه در تذکره نقل شده که مسابقه در کشتی گرفتن جایز نیست هرچند بدون برد و باخت باشد و این مسأله مورد اجماع علما است. و نیز فرمود:

مسابقه بر سنگ پرانی به دست یا به چیز دیگر جایز نیست و نیز مسابقه بر مرکب ها وکشتی ها و طیاره ها، هرچند بدون عوض باشد جایز نیست و نیز مسابقه و به جنگ انداختن خروس یا شاخ زدن گوسفند جایز نیست و نیز مسابقه به آنچه را که نتیجه سلحشوری نداشته باشد، مانند مسابقه در ایستادن روی یک پا و خبر دادن به آنچه در دست بسته است از طاق و جفت و مسابقه در توقف زیر آب و سایر بازی ها جایز نیست. و بطور کلی، جواز مسابقه را مطلقاً، خواه با عوض یا بدون عوض، در تیراندازی و اسب دوانی و آنچه را که مانند این ها باشد، یعنی در تقویت نیرو و استعداد جنگی نافع باشد منحصر دانسته است.

جمعی دیگر از فقها، مانند شهید ثانی، حرمت مسابقه به غیرآلات قمار و بدون عوض را مسلم نمی دانند بلکه مایل به جواز آن شده اند و این قول خالی از قوت نیست. خصوصاً در کارهایی که غرض عقلایی و مصلحتی در آن باشد، مانند خط نوشتن و خواندن و دوزندگی و بنایی و درخت کاری و کشتی رانی و دویدن. لیکن چون بیشتر فقها مطلق مسابقه را در غیر تیراندازی و اسب دوانی منع فرموده اند، چنانچه نقل شد، به منظور رعایت احتیاط لازم است این بازی ها نیز ترک شود.

ناگفته نماند آنچه در مورد جواز مسابقه بدون عوض گفته شد، در صورتی است که خوف ضرری نباشد و اگر خوف ضرر باشد حرام قطعی است. برای