محرمات اسلام: (مجموعه ای از معارف اسلامی اعتقادی - فقهی - اخلاقی - تاریخی - اقتصادی) صفحه 63

1- علی قلق و اضطراب فی دینهم مثل الذی یکون علی طرف من العسکر، إن أحسّ بظفر و غنیمه إطمأنّ وقرّ وإلاّ إنهزم وفرّ].» قال: إنّ الآیه تنزل فی الرجل ثمّ تکون فی أتباعه ثمّ قلت: کلُّ من نصب دونکم شیئاً فهو ممّن یعبداللّه علی حرف؟ فقال: نعم و قد یکون محضاً (محضاً» [أی شرکاً محضاً، و یحتمل أن یکون تتمه کلامه سابقاً أی وقد یکون فی الرجل محضاً و لایکون فی أتباعه. و فی بعض النسخ [مختصّاً ]فهو صریح فی المعنی الاخیر.] (المصدر)

مؤلّف گوید: حق معرفت و عبادت همین است که مخلوق و ممکن اعتراف کند که نمی تواند ذات مقدّس حق را همانند اجسام دیگر درک کند چنان که حق پرستش او را نیز نمی تواند انجام دهد چرا که انسان به ذات او نمی تواند پی ببرد و نعمت های او را نمی تواند شماره کند تا بتواند حق شکر او را ادا کند جز این که در مقابل عظمت و جلال او اعتراف به عجز و ناتوانی و تقصیر نماید، و این حق معرفت و شکر و کمال عبودیت او خواهد بود. خوشبختانه در سخنان معصومین علیهم السلام آمده که این امت شرک در ذات پیدا نخواهند نمود و خورشید و ماه و ستاره و آتش و امثال آنها را خدای خود نخواهد دانست ولی از شرک در افعال و صفات و عبادت و طاعت چنان که خواهد آمد دور نیست.

توحید افعالی و شرک در افعال

توحید افعالی این است که انسان تنها قدرت و تأثیر در عالم وجود را از جانب خداوند بداند و یگانه امید او برای نجات و رسیدن به خواسته های دنیایی و آخرتی خداوند باشد و دیگران را بالاصاله مؤثر در چیزی نداند و بالأصاله چیزی را از آنان نخواهد. آری، خداوند برای انجام امور و نظام عالم وجود، اسباب و کارپردازهایی قرار داده است؛ گرچه نیازی به آنان ندارد و این قدرت را دارد که بدون واسطه امور عالم را مرتب نماید، ولی عظمت و جلال و کبریایی او اقتضا می کند که برای خود اعوان و کارپردازانی داشته باشد. از این رو، نباید انسان بپندارد که واسطه ها بالأصاله قدرت انجام

-1

6(2)