نسیم رحمت صفحه 121

پاره ای از مفسران گفته اند.این آیه سخنی طعن آمیز و از سر استهزا می باشند،که در حقیقت بازتاب همان استهزایی است که در دنیا از سوی ایشان نسبت به مؤمنان صورت می گرفت.

بنابراین،در قیامت،کسی از محصول نیک و پاک دیگران طرقی نمی بندد،همچنانکه بدی و آلودگی هیچکس به پای دیگری نوشته نمی شود،و این نیز خود حقیقتی دیگر است که قرآن کریم به آن اشارت دارد.

«وَلاٰ تَکْسِبُ کُلُّ نَفْسٍ إِلاّٰ عَلَیْهٰا وَلاٰ تَزِرُ وٰازِرَهٌ وِزْرَ أُخْریٰ» (1)

هرکس تنهاکیفر کارخویش رامی بیند،و کسی بارگناه دیگری را بردوش نمی کشد.

و این آیه نشان می دهد که هر کسی هرچه می کند مانند سایه ای به دنبال خود خواهد داشت،و هرگز از وی به دیگری تجاوز نمی کند،و این مفاد کریمه:

«کُلُّ نَفْسٍ بِمٰا کَسَبَتْ رَهیٖنَهٌ» (2)است،که می فرماید.هر کسی در گروگان عملی است که از وی صادر شده است.

درختان بهشت

دانه های گندم در صورت کاشت یکبار برداشت می شوند اما دانه های عمل یکبار کشت شده اما برای همیشه به بار و ثمر می نشینند،همچنانکه در وصف درختان بهشت که پدید آمده از اعمال آدمی است آمده است:

«تُؤْتیٖ أُکُلَهٰا کُلَّ حیٖنٍ» (3)

و نهایت درجه برکت یک درخت این است که در تمام دوران سال و تا ابد،در هر لحظه میوه دار بوده و با ثمر باشد.

و درختان بهشت البته اینگونه اند به گونه ای که هر زمان که دست به سوی شاخه های آنها دراز کنند محروم باز نمی گردند.

1- 1) انعام164/.
2- 2) مدثر38/.
3- 3) ابراهیم28/.