شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 119

5_ خداوند از رهگذر فضل و کَرَم خویش، انسان خوش نیّتی را که در کار اصلاح درون خویش گام نهد، سرانجام در بهشت خویش جای خواهد داد. چنین انسانی را که از این راه به خود می پردازد و زبان باطن به نصیحت خویش می گشاید، خداوند نگاه می دارد.

6_ کسی که درون خود را پنهان نگه دارد، خداوند سرانجام پرده ها را به کناری خواهد زد و در هر دو صورت _ اعمّ از خیر و شرّ _ امر درون او را از نیک و بد بر ملا خواهد نمود. صد البتّه که جلوه ی کامل این عمل در روز قیامت است که «تبلی السّرائر» نامیده شده است.

[39 _ و سکون الرّیح]

ریشه ی کلمه ی ریح، واژه ی راح به معنی «آمد و رفت» است. روح القلب به معنی نیروی تازه داد،روّح، اراح به معنی آسوده کرد، طویل الرّوح به معنی بردبار و شکیبا، خفیف الرّوح به معنی خوش رو و با روح، اریحیّه به معنی مردانگی و بخشش، و ریَحّی به معنی مرد خوش خوی و یا اصل خوش خویی در لغت به کار رفته است.

ریشه ی لغت سکون، سَکَنَ به معنی آرامش، بی سروصداشدن، فرونشستن و تسکین یافتن و برکت و رحمت است. اسکان به معنی آرام دادن، سکن إلیه به معنی اعتماد و پشت گرمی به کار رفته است.

در آیه ی قرآنی (وَ لاتَنازَعُوا فَتفشلوا وَ تَذهب ریحکم)(1)  عبارت تذهب ریحکم

در لغت به معنای از دست رفتن صولت، قوّت، نصرت و دولت تعبیر شده است.(2)  «ارحنا

یا بِلال» که در خبر آمده است(3)  بیانگر آن است که مؤذّن مردم را با اذان خود از رنج

انتظار رهانیده و متوجّه نماز می نماید. تعبیر سکون الریح بیانگر آن است که انسانی که دارای این ویژگی خلقی باشد، هرگز تکبّر پیشه نمی کند؛ باد به غبغب نمی اندازد و متکبرانه و مختالانه راه نمی پیماید، بلکه فروتنی در پیش گرفته با مردم به نرمی برخورد می کند.

[40 _ و طیب المخالفه]

مخالقه بمعنی برخورد است، و طیب المخالقه موضوع خوش برخوردی را یادآور می شود، بدین معنی که انسان در ارتباط با دیگران باید با برخوردی خوش، از یکسو جذب محبّت نماید و از سوی دیگر شخصیّت اجتماعی خود را تثبیت نماید. متقابلاً فقدان چنین ویژگی موجبات تنفّر دیگران و زیر سؤال رفتن شخصیت فردی را فراهم خواهد آورد.

[41 _ و اسبق إلی الفضیله]

از جمله مواردی که امام علیه السلام در زمینه ی آراستگی به لباس پاکان، از خدای متعال می خواهد، آن است که خدای حضرتش را ویژگی «شتاب به سوی برتری ها» عنایت فرماید. رواست که این سبقت و شتاب به سوی فضایل باشد.

در آغاز باید بدانیم که فضیلت در قاموس دین به چه عناوینی تعلّق گرفته و از چه عناوینی برداشته شده است تا در

1- انفال (7): 46.
2- مجمع البحرین.
3- مجمع البحرین، ذیل مادّه ی ریح.