شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 19

«حالشان در دشواری و آسایش، یکسان است.»

در این منطق، اجر و بلا با هم پیوند دارند. چه بسا که سیل بلا از آنجا بر سر انسان سرازیر گردد که مورد عنایت و محبّت خداست :

«إنَّ عظیم الأجر مقارن عظیم البلاء، فَإذا أحَبَّ الله سبحانه قومآ ابتلاهم.»(1)

«پاداش بزرگ، با آزمون بزرگ همراه است. وقتی خدای سبحان گروهی را دوست بدارد، آنها را می آزماید و گرفتار می کند.»

همچنین موج بلا با هدف بیدارسازی تلقّی می گردد که :

«إذا رَأیت الله سبحانه یتابع علیک البلاء، فقد ایقظک.»(2)

«وقتی دیدی که خدای سبحان پیوسته بر تو بلا می فرستد، _ بدان که _ تو را بیدار می کند.»

و سرانجام، کمال ایمان پیوندی ناگسستنی با تلقّی صحیح از آسایش و گرفتاری دارد که :

2«لایکمُلُ إیمانُ المؤمن حتَّی یَعُدِّ الرَّخاء فتنهً وَ البلاء نعمهً.»

«ایمان مؤمن کامل نمی شود مگر آن که آسایش را آزمون ببیند و گرفتاری را نعمت بداند.»

بدان معنی که فرد، چنان توان و تحمّل اخلاقی در خود فراهم آورد که آسایش روزگار را زمینه ی امتحان بدان و گرفتاری در آن را برای خود نعمت به شمار آورد.

خلاصه ی این بخش آن که بنا به فرموده ی امیرالمؤمنین علیه السلام در مطالعه ی احوال پیشینیان، باید آنان را در دو حالت تمحیص و بلا مورد نظر قرار داد. دقّت در این بخش به ما می آموزد که :

1_ امتحان و ابتلا سنّت جاری حق متعال است.

2_ این سنّت در هر دو حالت نعمت و نقمت جاری است.

3_ تقویت بنیه ی اخلاقی، ظرفیّت رویارویی با همه گونه امتحان را به بار می آورد.

4_ بروز تنگناها در زندگی چه بسا که ثمره ی طبیعی آلودگی ها باشد.

5_ همواره باید آمادگیِ حضور در صحنه های مختلف آزمون را داشت.

6_ نشان کمال ایمان، تلقّی صحیح از فتنه و بلاست.

7_ بیداری ثمره ی طبیعی تحمّل بلاست.

8 _ میان اجر و بلا و محبوبیّت نزد خداوند، نوعی رابطه برقرار است.

[ 7] _ ویژگی های کلّی