شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 36

«و الأفعال الجمیله للدین و الدّنیا.»(1)

«و کارهای زیبا در دین و دنیا.»

É  پیوند میان اخلاق و تقوی :

«التّقی رئیس الأخلاق.»(2)

«تقوی، در رأس اخلاق است.»

روشن است که این پیوندهای گوناگون، به همین چند سرفصل پایان نمی گیرد؛ بلکه عرصه ی گسترده ای را شامل می شود که در این جا صرفآ به نمونه هایی اکتفا می گردد.

حال باید پرسید: آن جا که اخلاق در چنین میدان وسیعی مطرح است، آیا می توان در آموزش های دینی به آن چندان بهایی نداد و از کنار آن به سادگی گذشت؟ آیا می توان مَساوی اخلاق را نشناخت و ریشه های آن را به دست نیاورد؟ مثلا اگر در فرهنگ روایات شیعه آمده که «البخل جامع لمساوی الأخلاق»(3)  آیا می توانیم این

سیّئه ی اخلاقی را با چنین حوزه ی گسترده ی اثرگذار رها کنیم، به آن نپردازیم و ابعاد آن را نشناسیم؟

این کلّیّات عمدتآ در دو حوزه خلاصه می شد: تلقّی صحیح از دنیا و برداشت از مفهوم گسترده ی اخلاق. اینک به توضیح عبارات دیگر امام سجّاد علیه السلام در این بخش می پردایم :

[6 _ و لا تفتنّی بالنظر]

وَ لاتفتنی بالنَّظر، یا: و لاتفتنّی بالبطر

پیش از این در توضیح خطبه ی حضرت امیر علیه السلام پیرامون امتنان و امتحان به عنوان یک سنّت جاری الاهی نکاتی مطرح شد. اینک به الهام امام علیه السلام از خداوند می خواهیم که: «خدایا مرا به مهلت دادن آزمایش مکن».

از این کلام می آموزیم :

1_ این موضوع آزمون سختی است.

2_ لحن کلام نشان دهنده ی سقوط بسیاری در این امتحان است.

نظر: در لغت نوعی مهلت دادن و تأخیرانداختن است و فردی که مورد اِنظار واقع شده، گویی زیر نظر قرار گرفته و ناظر نسبت به سرنوشت او نوعی انتظار پیشه کرده است.

واژه دیگر که این معنی را می رساند، اِملاء به معنی اِمهال است. این واژه نشان دهنده ی کاری است که خدا نسبت به کافران به کار می برد.

1- از فقه الرّضا.
2- بحارالأنوار :78 13.
3- بحارالأنوار :78 13.