شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 37

(فَأملیت لِلکافرین ثمّ اخذتهم...)(1)

«به کافران مهلت دادم، سپس آنها را (به کیفر) گرفتم.»

(وَ لا یَحسبَنَ الَّذینَ کَفَرُوا انَّما نملی لَه_ُم خیرآ لاِنفسهم إنَّما نملی لهم لیزدادوا إثمآ وَ لَه_ُم عَذابٌ مَهین.)(2)

«کسانی که کفر ورزیدند، نپندارند که آنچه به آنها مهلت می دهیم، برای آنها نیک است. ما به آنها مهلت می دهیم، فقط برای این که بر گناه خود بیفزایند. و آنهاکیفری خوار کننده خواهند داشت.»

دقّت در این ریشه شناسی لغت و واژه ی هم معنای دیگر، نشان از خطرناک بودن موضع نظر و اِمهال دارد. آن گاه وقتی به جمله ی امام علیه السلام می نگریم، درمی یابیم که:

É  این آزمون بسیار سخت است.

É  جمع زیادی در این آزمون ساقط می شوند.

دعای مکارم اخلاق با این نگرش های عمیق و جامع، می کوشد تا اصلاح ساختار فکری _ عملی را در ما موجب شود.

در حدیث می خوانیم که :

«کُلّ معاجلٍ یَسأل الانظار.»(3)

«هر گرفتارِ عقوبتی مهلت می طلبد.»

این خود نشان دهنده ی گرفتاری دیگری است، به این معنی که فرد می پندارد این مهلت به نفع اوست؛ امّا در واقع به غرق شدنِ افزون تر او منتهی می شود.

امّا اگر عبارت امام سجاد علیه السلام «وَ لا تفتنّی بالبطر» باشد، یعنی: خدایا! مرا به سرمستی و سرخوشی میآزمای، این مسأله نیز به گونه ای دیگر موجب گرفتاری است.

امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید :

«البطر یسلب النِّعمَه وَ یَجلب النّقمَه.»(4)

«سرخوشی نعمت را می گیرد و رنج و ناراحتی را در پی دارد.»

بدین روی انسان باید ورای هر نعمت، شکر به جای آورد، نعمت گزار را ببیند و هرگز او را فراموش نکند. انسان فهیم

1- حج (22): 44.
2- آل عمران (3): 178.
3- غرر و درر: 6902.
4- همان: 2216.