شرح دعای مکارم الاخلاق صفحه 44

«هرکس در نظر خود بزرگ آید، در پیشگاه خداوند، حقیر است.»

جمله ی «وَ عبّدنی لک وَ لاتُفسد عبادتی بالعجب» در دعای مکارم نشان از این واقعیّت دارد که بندگی خالصانه، خضوع و خشوع و کوچکی در پیشگاه خدا می طلبد و این امری نیست که حدّ و مرز خاصّی داشته باشد.

[9 _ وَ اجر لِلنّاس عَلی یدی الخیر وَ لاتمحقه بالم_َنّ]

در این بخش از دعا، دو خواسته مطرح می شود، «جریان خیر برای مردم» و «محافظت از آفت منّت گذاری». باید بدانیم که در منطق قرآن :

(وَ ما تنفقوا مِن خیر فلانفسکم.)(1)

«هر آنچه انفاق مال کنید، به یقین به نفع خودتان است.»

(وَ ما تنفقوا من خیر یوفّ إلیکم و أنتم لاتُظلمون.)(2)

«و آنچه مال انفاق کنید، به دست خودتان می رسد، و به شما ستم نمی شود.»

(وَ ما تنفقوا من  خیر فإنّ الله بِه علیم.)(3)

«و آنچه مال انفاق کنید، خداوند نسبت بدان دانا است.»

در این آیات، سه مؤلّفه مطرح شده است: 1_ آگاهی خدا، 2_ ذخیره برای خود، 3_ بازگشت ثمره ی کار به سوی خود فرد خیّر. اگر این سه مؤلّفه به خوبی فهمیده شود، شوق و رغبت به سوی کار خیر را لحظه به لحظه افزونی می دهد. لذا امام علیه السلام جریان این خیر از دست خود را به عنوان نیازی به پیشگاه حق تعالی مطرح می نماید؛ چرا که قرآن به ما آموخته است: (یَومَ تَجدُ کُلّ نفس ما عملت مِن خَیر محضرآ)(4)  که روز قیامت،

هنگامه ی دریافت همان اعمال خیر دنیاست. (وَ ما تقدّموا لأنفسکم من خیر تجدوه عندالله)(5)  که انفاق، پیش فرستادن برای خود است. از این رو به ما گفته می شود :

(فاستبقوا الخیرات)(6)  و ائمّه علیهم السلام مشمول این آیه قرار گرفته اند که: (أوحینا إلیهم فعل

الخیرات)(7)  یعنی که انجام کار خیر، همراه شدن با جریانی است که پیشوایان معصوم در

آن پیشگامند.

خیر چیست؟ در یک تعریف کلّی :

1- بقره (2): 272.
2- بقره (2): 272.
3- بقره (2): 272.
4- آل عمران (3): :30 روزی که هرکسی هر کار خیری را که انجام داده، در مقابل خود حاضرمی بیند.
5- مزمّل (73): :60 هر خیری که برای خود پیش فرستید، آن را نزد خدا می یابید.
6- بقره (2): :148 در خیرات، از هم سبقت گیرید.
7- أنبیاء (21): :73 انجام کارهای خیر را به آنها وحی فرستادیم.