عاقبت به خیری صفحه 26

برایشان حاضر است(1)، همچنین می فرماید: «اِنَّ اللّه َ لَمَعَ المُحسِنین؛ به درستی که خداوند با نیکوکاران است». (عنکبوت: 69) این تعبیر لحظه مرگ، عالم قبر و روز رستاخیز، را شامل می شود که این بالاترین مصداق عاقبت به خیری است.

با دقت در آیه های مربوط به احسان، به ویژه آیه های 3 تا 5 سوره مبارکه لقمان و همچنین روایت های اسلامی، به این نتیجه می رسیم که چون احسان و نیکوکاری درجه ها و شرایط گوناگونی دارد، هرکس هر اندازه از این درجه ها و شرایط بهره مند شود، به همان میزان، سرانجامی خوش و بابرکت خواهد داشت. تا جایی که احسان و نیکوکاری برای کفار و مشرکان نیز درجه ای از عاقبت به خیری را در پی خواهد داشت. حتی نیکی به حیوانات نیز می تواند انسان را عاقبت به خیر کند.

در این زمینه به یک روایت و یک نقل تاریخی اشاره می کنیم:

امام باقر علیه السلام فرمود: «از نجواهای خداوند با موسی علیه السلام این بود که ای موسی! من بندگانی دارم که بهشت خود را به آنان مباح داشته ام و آنان را حاکم بهشت ساختم. موسی علیه السلام گفت: پروردگارا! اینان چه کسانی هستند؟ خداوند فرمود: هرکس مؤمنی را شادمان سازد». سپس امام باقر علیه السلام فرمود:

مؤمنی در کشور یکی از طاغوت ها به خدا اعتقاد داشت و آن طاغوت او را تکذیب می کرد و حقیر و ناچیز می شمرد. آن مؤمن در تنگنا قرار گرفت و از آن کشور به کشورهایی که مردمش مشرک بودند گریخت و بر یکی از آنان وارد شد. میزبان او را پذیرفت و با او به مهربانی رفتار کرد. وقتی که میزبان مشرک در لحظات مرگ قرار گرفت، خداوند به او الهام کرد: به