خبر و اخلاق خبرنگاری صفحه 44

زمان و شیوه تنظیم و آرایش مطالب یا حتی نوع رسانه حامل پیام، خبر را در چنبره ای از کنش و واکنش های گوناگون قرار می دهند.(1) افزون بر این، مواردی همچون سانسور، خودسانسوری، گروه های فشار، گرایش های شخصی و سلیقه ای فردی، منافع گروهی، محدودیت های مکان و زمان، محدودیت فرصت تصمیم گیری، تکنیک های خاص روزنامه نگاری و... نیز از عواملی هستند که بر جریان گزارش دهی و خبررسانی رسانه ها تأثیر می گذارند.(2)

به فرآیندی که در آن، این اثرگذاری ها صورت می گیرد و در نتیجه، میلیاردها خبر، خلاصه و جمع و جور و خُرد و به صدها پیام تبدیل می شوند و به اشخاص مفروض در یک زمان مفروض می رسند، اصطلاحاً «دروازه بانی خبر» گفته می شود.(3) به عبارت دیگر، دروازه بانی را می توان چنین تعریف کرد: «فرآیند گسترده ای از کنترل اطلاعات شامل تمام جنبه های رمزگذاری پیام، نه فقط انتخاب، بلکه ممانعت از نشر، انتقال، شکل دهی، ارائه و عرضه، تکرار، زمان بندی در طول مسیر انتقال از منبع به گیرنده. به عبارتی، دروازه بانی شامل تمام جنبه های انتخاب، نگه داشتن و کنترل پیام است. چه با پیام ازطریق

1- مهدخت بروجردی علوی، مقاله «دروازه بانی خبر چیست؟ دروازه بانان کیستند؟»، فصل نامه رسانه، سال چهارم، ش 1، بهار 1372، ص 18.
2- همان، ص 19.
3- همان طور که ملاحظه می شود، مفهوم دروازه بانی خبر، گستره وسیعی دارد و می تواند همه عوامل مؤثر درباره انتشار اخبار _ از جمله ایدئولوژی، قانون و اخلاق _ را نیز در بر گیرد. در اینجا برای فایده رسانی بیشتر، بحث از اخلاق خبرنگاری در کنار دیگر عوامل قرار گرفته است.