- دیباچه 1
- فصل اول: ضرورت، اهمیت و پیشینه سحرخیزی 5
- اصطلاح شناسی سحر 8
- واژه شناسی سحر 8
- اشاره 8
- واژه شناسی فجر 9
- اصطلاح شناسی فجر کاذب و صادق 9
- بین الطلوعین 10
- فصل اول: سحر خیزی در سیره بزرگان دین 11
- اشاره 11
- 1. سحرخیزی اهل بیت علیهم السلام 12
- اشاره 12
- ب) مناجات سحرگاهی امیرمؤمنان علی علیه السلام 13
- الف) نیایش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سحرگاه 13
- الف) خلوت شبانه معمار کبیر انقلاب 18
- 2. سحرخیزی بزرگان دین 18
- ب) برنامه سحرخیزی شهید مطهری رحمه الله 20
- ج) برنامه سحر عارف کامل، شاه آبادی رحمه الله 22
- د) برنامه سحر محدث قمی رحمه الله 23
- ه ) نماز جماعت آیت الله مرعشی نجفی رحمه الله در حرم مطهر فاطمه معصومه علیهاالسلام 24
- و) سحرخیزی شیخ مفید رحمه الله 25
- ز) سحرخیزی آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله، زعیم بزرگ عالم تشیع 25
- ح) نیایش شیخ جعفر کاشف الغطاء رحمه الله 26
- ط) سحر بهجت عارفان 26
- ک)سید محمدحسن الهی طباطبایی رحمه الله وعلامه سیدمحمدحسین طباطبایی رحمه الله 29
- ل) آیت اللّه محمدتقی مصباح یزدی 31
- ن) آیت الله نایینی رحمه الله، گوهر کویر 32
- اشاره 34
- اشاره 35
- 1. آثار معنوی 35
- الف) قرب به ذات حق 35
- ب) افزایش تقوا و روحیه بندگی 36
- د) استجابت دعا 38
- الف) تقویت اراده و مقاومت 41
- ب) شادابی و نشاط 41
- اشاره 41
- اشاره 42
- 3. آثار اقتصادی 42
- الف) بهره وری در کار 43
- ب) افزایش روزی 44
- اشاره 47
- الف) تنظیم وقت 47
- 4. آثار اجتماعی 47
- ب) کاهش تراکم ترافیک 48
- اشاره 50
- پی آمدهای خواب سحرگاهی 50
- 1. اتلاف عمر 50
- 2. کم شدن عمر 51
- 3. خواب آلودگی و خستگی در طول روز 52
- 5. مانع گشتن از رسیدن روزی 54
- 6 . زرد شدن بدن 55
- 1. آداب سحر 56
- اشاره 56
- الف) مسواک زدن 56
- ج) تلاوت قرآن 57
- ب) نماز شب 57
- د) تفکر 58
- ب) ادای فریضه نماز صبح در اول وقت 60
- الف) نافله صبح 60
- 2. برخی اعمال بین الطلوعین 60
- ج) فراگیری دانش 61
- د) ورزش صبح گاهی 62
- اشاره 66
- الف) موانع فردی 66
- اشاره 66
- 1. موانع سحرخیزی 66
- اشاره 66
- یک _ پرخوری 66
- سه _ سستی و تنبلی 68
- پنج _ پرخوابی 71
- شش _ ناآگاهی 71
- ب) موانع اجتماعی 72
- هفت _ اعتقاد نداشتن به سحرخیزی 72
- اشاره 72
- یک _ شب نشینی 72
- دو _ تماشای برنامه های تلویزیونی آخر شب 73
- چهار _ طولانی شدن مراسم های مذهبی تا نیمه شب 74
- سه _ باز بودن فروشگاه ها و مجتمع های بازرگانی تا دیر وقت 74
- پنج _ دگرگونی ارزش ها 75
- ج) موانع تربیتی 75
- الف) تشویق و تنبیه 78
- 2. راهکارهای سحرخیزی 78
- د) خواب سرشب 79
- ج) شناخت درمانی 79
- ه ) استواری و پایداری 80
- و) خواب نیم روز 80
- نقد عملکرد رسانه 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- الف) برنامه های پیش از اذان صبح (سحر) 84
- ب) برنامه های پس از اذان صبح 85
- اشاره 87
- 2. برنامه های غیر سحرگاهی 87
- الف) زمان برنامه ها 87
- ب) محتوای برنامه ها 88
- پیشنهادهای برنامه ای 89
- پرسش های مردمی 91
امروزه با پیشرفت دانش، فایده های بسیاری برای این عمل کشف شده است. یکی از کارهای مطلوب سحر می تواند مسواک زدن باشد. روایات فراوانی در این زمینه از ائمه هدی علیهم السلام وارد شده است.
ب) نماز شب
از برجسته ترین اموری که بر هر مسلمانی نیکو است و زمان آن هم در سحرگاهان می باشد، نماز شب و تهجد سحرگاهی است. آیه ها و روایت های فراوانی درباره فضیلت نماز شب و نکوهش ترک کنندگان آن وجود دارد. در فضیلت این نماز همین بس که امام صادق علیه السلام می فرماید: «لَیسَ مِنْ شَیعتِنا مَنْ لَم یُصلِّ صَلاهَ اللَّیل؛ کسی که نماز شب نخواند، از شیعیان و پیروان ما نیست».(1)
ج) تلاوت قرآن
قرآن مجید کتاب زندگانی است که انس با آن و مراقبت در تلاوتش سزاوار هر انسان باایمانی است. در روایتی آمده است:
اِنَّ هذِه الْقُلوبَ لَتَصدَاُ کَما یَصْدأُ الْحَدیدُ وَ إنَّ جَلاها قَراءَهُ الْقُرآنِ.(2)
این دل ها همانند آهنی است که زنگ می زند و بی گمان، جلای آن قرائت قرآن است.
اگرچه تلاوت قرآن در هر فرصتی پسندیده و نیکو است، ولی همدمی با قرآن و سیراب گشتن از جرعه های زلال این سرچشمه جوشان وحی در تاریکی شب، لذت و شیرینی ویژه ای دارد که تنها شب زنده داران از آن
1- المقنعه، ص 119؛ وسائل الشیعه، ج 8 ، ص 162؛ بحارالانوار، ج 84 ، ص 62 .
2- ترجمه ارشاد القلوب، ص 312؛ الدعوات، ص 237؛ مستدرک الوسائل، ج 2، ص 104؛ کنزالعمال، ج 1، ص 545.