- دیباچه 1
- فصل اول: ضرورت، اهمیت و پیشینه سحرخیزی 5
- اصطلاح شناسی سحر 8
- واژه شناسی سحر 8
- اشاره 8
- اصطلاح شناسی فجر کاذب و صادق 9
- واژه شناسی فجر 9
- بین الطلوعین 10
- فصل اول: سحر خیزی در سیره بزرگان دین 11
- اشاره 11
- 1. سحرخیزی اهل بیت علیهم السلام 12
- اشاره 12
- ب) مناجات سحرگاهی امیرمؤمنان علی علیه السلام 13
- الف) نیایش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سحرگاه 13
- 2. سحرخیزی بزرگان دین 18
- الف) خلوت شبانه معمار کبیر انقلاب 18
- ب) برنامه سحرخیزی شهید مطهری رحمه الله 20
- ج) برنامه سحر عارف کامل، شاه آبادی رحمه الله 22
- د) برنامه سحر محدث قمی رحمه الله 23
- ه ) نماز جماعت آیت الله مرعشی نجفی رحمه الله در حرم مطهر فاطمه معصومه علیهاالسلام 24
- و) سحرخیزی شیخ مفید رحمه الله 25
- ز) سحرخیزی آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله، زعیم بزرگ عالم تشیع 25
- ح) نیایش شیخ جعفر کاشف الغطاء رحمه الله 26
- ط) سحر بهجت عارفان 26
- ک)سید محمدحسن الهی طباطبایی رحمه الله وعلامه سیدمحمدحسین طباطبایی رحمه الله 29
- ل) آیت اللّه محمدتقی مصباح یزدی 31
- ن) آیت الله نایینی رحمه الله، گوهر کویر 32
- اشاره 34
- اشاره 35
- 1. آثار معنوی 35
- الف) قرب به ذات حق 35
- ب) افزایش تقوا و روحیه بندگی 36
- د) استجابت دعا 38
- ب) شادابی و نشاط 41
- الف) تقویت اراده و مقاومت 41
- اشاره 41
- اشاره 42
- 3. آثار اقتصادی 42
- الف) بهره وری در کار 43
- ب) افزایش روزی 44
- اشاره 47
- الف) تنظیم وقت 47
- 4. آثار اجتماعی 47
- ب) کاهش تراکم ترافیک 48
- اشاره 50
- پی آمدهای خواب سحرگاهی 50
- 1. اتلاف عمر 50
- 2. کم شدن عمر 51
- 3. خواب آلودگی و خستگی در طول روز 52
- 5. مانع گشتن از رسیدن روزی 54
- 6 . زرد شدن بدن 55
- 1. آداب سحر 56
- اشاره 56
- الف) مسواک زدن 56
- ج) تلاوت قرآن 57
- ب) نماز شب 57
- د) تفکر 58
- ب) ادای فریضه نماز صبح در اول وقت 60
- الف) نافله صبح 60
- 2. برخی اعمال بین الطلوعین 60
- ج) فراگیری دانش 61
- د) ورزش صبح گاهی 62
- اشاره 66
- الف) موانع فردی 66
- اشاره 66
- اشاره 66
- 1. موانع سحرخیزی 66
- یک _ پرخوری 66
- سه _ سستی و تنبلی 68
- پنج _ پرخوابی 71
- شش _ ناآگاهی 71
- ب) موانع اجتماعی 72
- یک _ شب نشینی 72
- اشاره 72
- هفت _ اعتقاد نداشتن به سحرخیزی 72
- دو _ تماشای برنامه های تلویزیونی آخر شب 73
- چهار _ طولانی شدن مراسم های مذهبی تا نیمه شب 74
- سه _ باز بودن فروشگاه ها و مجتمع های بازرگانی تا دیر وقت 74
- پنج _ دگرگونی ارزش ها 75
- ج) موانع تربیتی 75
- 2. راهکارهای سحرخیزی 78
- الف) تشویق و تنبیه 78
- د) خواب سرشب 79
- ج) شناخت درمانی 79
- ه ) استواری و پایداری 80
- و) خواب نیم روز 80
- نقد عملکرد رسانه 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- الف) برنامه های پیش از اذان صبح (سحر) 84
- ب) برنامه های پس از اذان صبح 85
- 2. برنامه های غیر سحرگاهی 87
- اشاره 87
- الف) زمان برنامه ها 87
- ب) محتوای برنامه ها 88
- پیشنهادهای برنامه ای 89
- پرسش های مردمی 91
حضرت پاسخ داد: «تو مردی هستی که گناهانت تو را به بند کشیده است».(1)
پنج _ پرخوابی
از دیگر موانع سحرخیزی، پرخوابی است. برخی از مردم به خاطر این روحیه ناپسند، سحر و بین الطلوعین را هم به خواب می گذرانند.
یکی از نیازهای طبیعی انسان خواب است و ارضای آن، امری ضروری است؛ زیرا حیات جسمی، روانی و عقلی انسان بدان وابسته است؛ با این همه از نظر اسلام، ارضای خواب تابع میزان نیاز فرد است؛ یعنی خواب به میزانی که تعادل زیستی و روانی فرد را تحقق می بخشد، ضرورت دارد. اگر در خوابیدن زیاده روی شود، آثار منفی به دنبال خواهد داشت. ازاین رو، پرهیز از زیاده روی در خواب، در احادیث فراوانی وارد شده است. در پاره ای از روایات آمده است پرخوابی منفور پروردگار است. امام صادق علیه السلام در این زمینه می فرماید: «إنَّ اللّهَ عَزَّوَجلَّ یُبغِضُ کَثرهَ النَّومِ وَ کَثرَه الْفِراغِ؛ خداوند عزوجل از پرخوابی و بی کاری زیاد نفرت دارد».(2)
در حدیثی دیگر آمده است «زیاده روی در خواب، سببب نابودی دین و دنیاست».(3) با این توضیح، خواب زیاد موجب کاهش فرصت های دنیا و آخرت می گردد.
شش _ ناآگاهی
نادانی و ناآگاهی از اصلی ترین موانع سحرخیزی است. اساسا نادانی و ناآگاهی عامل بسیاری از محرومیت ها در تمام ابعاد زندگی است؛ چنانکه
1- بحارالانوار، ج 87 ، ص 146.
2- اصول کافی، ج 5، ص 84 .
3- همان.