- دیباچه 1
- فصل اول: ضرورت، اهمیت و پیشینه سحرخیزی 5
- اصطلاح شناسی سحر 8
- اشاره 8
- واژه شناسی سحر 8
- اصطلاح شناسی فجر کاذب و صادق 9
- واژه شناسی فجر 9
- بین الطلوعین 10
- فصل اول: سحر خیزی در سیره بزرگان دین 11
- اشاره 11
- 1. سحرخیزی اهل بیت علیهم السلام 12
- اشاره 12
- ب) مناجات سحرگاهی امیرمؤمنان علی علیه السلام 13
- الف) نیایش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سحرگاه 13
- 2. سحرخیزی بزرگان دین 18
- الف) خلوت شبانه معمار کبیر انقلاب 18
- ب) برنامه سحرخیزی شهید مطهری رحمه الله 20
- ج) برنامه سحر عارف کامل، شاه آبادی رحمه الله 22
- د) برنامه سحر محدث قمی رحمه الله 23
- ه ) نماز جماعت آیت الله مرعشی نجفی رحمه الله در حرم مطهر فاطمه معصومه علیهاالسلام 24
- و) سحرخیزی شیخ مفید رحمه الله 25
- ز) سحرخیزی آیت الله العظمی بروجردی رحمه الله، زعیم بزرگ عالم تشیع 25
- ح) نیایش شیخ جعفر کاشف الغطاء رحمه الله 26
- ط) سحر بهجت عارفان 26
- ک)سید محمدحسن الهی طباطبایی رحمه الله وعلامه سیدمحمدحسین طباطبایی رحمه الله 29
- ل) آیت اللّه محمدتقی مصباح یزدی 31
- ن) آیت الله نایینی رحمه الله، گوهر کویر 32
- اشاره 34
- اشاره 35
- 1. آثار معنوی 35
- الف) قرب به ذات حق 35
- ب) افزایش تقوا و روحیه بندگی 36
- د) استجابت دعا 38
- الف) تقویت اراده و مقاومت 41
- ب) شادابی و نشاط 41
- اشاره 41
- اشاره 42
- 3. آثار اقتصادی 42
- الف) بهره وری در کار 43
- ب) افزایش روزی 44
- اشاره 47
- الف) تنظیم وقت 47
- 4. آثار اجتماعی 47
- ب) کاهش تراکم ترافیک 48
- اشاره 50
- پی آمدهای خواب سحرگاهی 50
- 1. اتلاف عمر 50
- 2. کم شدن عمر 51
- 3. خواب آلودگی و خستگی در طول روز 52
- 5. مانع گشتن از رسیدن روزی 54
- 6 . زرد شدن بدن 55
- 1. آداب سحر 56
- اشاره 56
- الف) مسواک زدن 56
- ج) تلاوت قرآن 57
- ب) نماز شب 57
- د) تفکر 58
- ب) ادای فریضه نماز صبح در اول وقت 60
- 2. برخی اعمال بین الطلوعین 60
- الف) نافله صبح 60
- ج) فراگیری دانش 61
- د) ورزش صبح گاهی 62
- اشاره 66
- الف) موانع فردی 66
- اشاره 66
- اشاره 66
- 1. موانع سحرخیزی 66
- یک _ پرخوری 66
- سه _ سستی و تنبلی 68
- پنج _ پرخوابی 71
- شش _ ناآگاهی 71
- ب) موانع اجتماعی 72
- هفت _ اعتقاد نداشتن به سحرخیزی 72
- اشاره 72
- یک _ شب نشینی 72
- دو _ تماشای برنامه های تلویزیونی آخر شب 73
- چهار _ طولانی شدن مراسم های مذهبی تا نیمه شب 74
- سه _ باز بودن فروشگاه ها و مجتمع های بازرگانی تا دیر وقت 74
- ج) موانع تربیتی 75
- پنج _ دگرگونی ارزش ها 75
- الف) تشویق و تنبیه 78
- 2. راهکارهای سحرخیزی 78
- د) خواب سرشب 79
- ج) شناخت درمانی 79
- ه ) استواری و پایداری 80
- و) خواب نیم روز 80
- نقد عملکرد رسانه 83
- اشاره 83
- اشاره 84
- الف) برنامه های پیش از اذان صبح (سحر) 84
- ب) برنامه های پس از اذان صبح 85
- اشاره 87
- 2. برنامه های غیر سحرگاهی 87
- الف) زمان برنامه ها 87
- ب) محتوای برنامه ها 88
- پیشنهادهای برنامه ای 89
- پرسش های مردمی 91
شد.» و ایشان بار دیگر تدریس را آغاز کردند.(1)
آری، اگر استادان و آموزگاران خود اهل عمل باشند، می توانند این گونه بر شاگردانشان تأثیر گذارند.
2. راهکارهای سحرخیزی
الف) تشویق و تنبیه
نیاز به تشویق، از گرایش های فطری آدمی است که تا پایان عمر در او باقی می ماند. نباید گمان کرد که وقتی شخص بزرگ شد و خوب و بد را فهمید، نیاز به تشویق ندارد؛ زیرا بسیاری از تلاش ها و رقابت های بزرگسالان همانند کودکان، به منظور به دست آوردن تشویق و تحسین دیگران است. از سوی دیگر، اصل تنبیه به عنوان یک عامل بازدارنده در اسلام پذیرفته شده است.
تشویق و تنبیه می تواند از عوامل دست یابی به روحیه سحرخیزی باشد. تشویق و تکریم افرادی که سحرخیزند، افزون براینکه آنان را به عملکرد خود، دلگرم می سازد، خود تنبیهی برای افراد غیر سحرخیز است. امیرالمؤمنین علی علیه السلام در این زمینه می فرماید: «خطاکار را به وسیله پاداش دادن به نیکوکار، تنبیه کن.»(2) البته ناگفته پیداست که تشویق هر فردی متناسب با شأن و مقام اوست.
1- نک: قصص العلماء، صص 173 و 174.
2- الشریف الرضی، خصایص الائمه، مجمع البحوث الاسلامیه، ص 110؛ بحارالانوار، ج 72، ص 44.